Ελλάδα-τραπεζίτες: Η επέλαση των βαρβάρων συνεχίζεται

Αυτό είναι το διάγραμμα για την απόδοση του ετήσιου ομολόγου της Ελλάδας, τουλάχιστον όπως είχε διαμορφωθεί πριν δύο εβδομάδες, και αμέσως από κάτω του είναι ένα γράφημα με την απόδοση των CDS της χώρας, που επίσης έχει σπάσει κάθε ρεκόρ.

Βέβαια, τα νούμερα έχουν χάσει λιγάκι τη σημασία τους, διότι πλέον όλοι αρχίζουν να καταλαβαίνουν κάπως καλύτερα την αλήθεια:

Ότι δηλαδή η Ελλάδα είναι μια χρεωκοπημένη χώρα, που κρατιέται όμως τεχνητά εκτός χρεωκοπίας, ώστε οι τραπεζίτες να στραγγίξουν και την τελευταία σταγόνα, πριν την αφήσουν και επίσημα να χρεωκοπήσει.

Οι τραπεζίτες δε θέλουν το κούρεμα, εξ ου και διαφωνίες για το πώς αυτό θα γίνει, ή το πόσο μεγάλο θα είναι. Γιατί να το θέλουν άλλωστε το κούρεμα; Αφού θα χάσουν τους τόκους που υπολόγιζαν να εισπράξουν, και άρα οι "τρύπες" των ισολογισμών τους θα γίνουν ακόμα πιο μεγάλες απ' ότι ήδη είναι.

Το κούρεμα δεν είναι κάτι που το "θέλουν" οι τραπεζίτες. Είναι όμως κάτι που δε μπορούν να το αποφύγουν, μιας και η Ελλάδα δε μπορεί να πληρώσει όλα αυτά που ζητάνε, και έτσι απλά προσπαθούν να ελαχιστοποιήσουν τις ζημιές τους, πχ μέσω "πακέτων σωτηρίας" που αρπάζουν από τα κρατικά ταμεία, με τη βοήθεια των κυβερνήσεων, ή με το να ξεφορτώνονται στην ΕΚΤ τα ομόλογα κρατών όπως η Ελλάδα (τάση που διαρκώς αυξάνεται) - αυτό ισχύει τόσο για τις διεθνείς, όσο και τις εγχώριες τράπεζες (μάλιστα οι εγχώριες τράπεζες έχουν συγκριτικά ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα, διότι κατέχουν πολύ μεγάλο μέρος του χρέους της Ελλάδας για το μέγεθος τους).

Οι τραπεζίτες δηλαδή, τουλάχιστον οι πιο "ξύπνιοι", ΞΕΡΟΥΝ εδώ και καιρό ότι η Ελλάδα είναι χρεωκοπημένη. Και άρα ξέρουν ότι θα γίνει κούρεμα, διαγραφή χρέους, κτλ. Απλά το καθυστερούν και το ρυθμίζουν με τέτοιο τρόπο ώστε να έχουν τις λιγότερες δυνατές συνέπειες για αυτούς (φορτώνοντας τα βάρη σε εμάς). Ο χρόνος κυλάει εναντίον μας, διότι αν συνεχίζουν να μας κατακλέβουν, τότε αργά ή γρήγορα θα είναι σε θέση να απορροφήσουν τις ζημιές που (αναπόφευκτα) θα έχουν, και τότε απλά θα μας πουν "άντε γεια". Άλλωστε, ήδη θεωρούν την Ελλάδα χρεωκοπημένη, όπως πλέον μαρτυρούν και τα παραπάνω διαγράμματα. Απλά ακόμα θέλουν να πλιατσικολογήσουν, οπότε συνεχίζουν, και θα συνεχίζουν μέχρι να τα αρπάξουν όλα, αν δε σταματηθούν από εμάς με στάση πληρωμών.

Η ειρωνεία είναι πως ακόμα και μέλη της τραπεζικής ελίτ, ίσως και στα πλαίσια των μεταξύ τους ανταγωνισμών, λένε πλέον ξεκάθαρα την αλήθεια - πχ δείτε εδώ τις δηλώσεις του Mario Bleje, ενός Αργεντίνου συμβούλου της Τράπεζας της Αγγλίας, του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που είχε αναλάβει την προεδρία της Τράπεζας της Αργεντινής μετά τη στάση πληρωμών που είχε κηρύξει η χώρα το 2001.

Όπως λοιπόν σωστά παρατηρεί ο Blejer, η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε στάση πληρωμών, καθώς αυτό που συμβαίνει είναι "γελοίο", μιας και ωθεί την οικονομία σε ύφεση, και μάλιστα με τελικό αποτέλεσμα...την αύξηση του χρέους της Ελλάδας. Βέβαια, αυτό δεν είναι απλά "γελοίο", είναι μια συνειδητή προσπάθεια των τραπεζιτών να αρπάξουν ότι μπορούν για να σωθούν οι ίδιοι, αφήνοντας τους υπόλοιπους να προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα στα χαλάσματα:

“Greece should default, and default big,” Mr. Blejer, who was was an adviser to Bank of England Governor Mervyn King from 2003 to 2008, said in an interview in Buenos Aires. “You can’t jump over a chasm in two steps.”

Rescue programs backed by the International Monetary Fund and European Central Bank are “recession creating” efforts that will leave Greece saddled with more debt relative to the size of its economy in coming years and stifle growth, Mr. Blejer said. A Greek default would push Portugal to do the same and would put Ireland “under tremendous pressure to at least symbolically default” on some of its debt, he added.
[...]
“It’s totally ridiculous what is going on,” Mr. Blejer said. “If you assume that these countries do everything that is in the program, they do all these adjustments and privatizations, at the end of 2012 debt-to-GDP will be bigger than this year.”

Την ίδια ώρα, ο κόσμος είναι πλέον τρομαγμένος, και δεν είναι και περίεργο, καθώς όντως οι τράπεζες είναι "ζωντανές-νεκρές", γι' αυτό και αποκαλούνται "ζόμπι", "βρικόλακες", κτλ: Οι τράπεζες ρουφάνε όσο "αίμα" μπορούν, μπας και επιβιώσουν, και επειδή χρειάζονται αμύθητες ποσότητες "αίματος" ("ρευστότητας"), όχι μόνο στραγγίζουν ακόμα και υγιείς επιχειρήσεις, αλλά και πάλι δεν είναι σίγουρο ότι θα επιβιώσουν.

Γι' αυτό και ο κόσμος, έχοντας χάσει την εμπιστοσύνη τους στην ασφάλεια των τραπεζών, αποσύρει τις καταθέσεις του από αυτές - ενισχύοντας έτσι την κατάσταση χρεωκοπίας τους. Οι πλούσιοι τα μεταφέρουν έξω, άλλοι πάνε και αγοράζουν χρυσό, μερικοί τα φυλάνε κάτω από το στρώμα, και βέβαια πολλοί τα χρησιμοποιούν για να ζήσουν, μιας και δεν έχουν άλλους πόρους (είναι άνεργοι, υποαπασχολούμενοι, κτλ).

Άλλωστε, οι άρχοντες του χρήματος ετοιμάζονται για νέους απανωτούς γύρους επιθέσεων εναντίον της εργασίας - πχ δείτε αυτό: Νέα μέτρα 25 δισ. προαναγγέλλει το ΔΝΤ. Αυτή η είδηση, πέρα από τους "ψυχρούς αριθμούς", κρύβει από πίσω της μια μαζική δολοφονία ανθρώπων. Αν στερήσεις 25 δισεκατομμύρια από τις κατώτερες τάξεις, πολλοί θα πεθάνουν, και ακόμα περισσότεροι θα εξαθλιωθούν. Και παρότι η ολιγαρχία αυτή συνειδητά δολοφονεί εμάς, ή μα εξαθλιώνει και τρομοκρατεί, αν τυχόν κάποιοι από εμάς τολμήσουν να προτείνουν να κάνουμε εμείς κάτι αντίστοιχο σε αυτούς, τότε θα μας πουν "απολίτιστους τρομοκράτες", αν και στην πραγματικότητα αποτελούμε την εργαζόμενη πλειοψηφία της κοινωνίας, και απλά θέλουμε να την απαλλάξουμε από αυτούς που την περιορίζουν, ρημάζοντας την για να να εξακολουθήσει μια μικρή μειοψηφία να ζει σε χρυσά κουτάλια.

Την ίδια ώρα, και για να μην ξεχνιόμαστε, τα νέα από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα δείχνουν ότι παρά τα τεράστια ποσά που έχουν ρουφήξει, θέλουν κι άλλα.

Οι τράπεζες είναι χρεωκοπημένες, διότι στη Δύση έδιναν επί χρόνια δάνεια για να καλύψουν την φυγή των βιομηχάνων προς την Ασία. Και ομολογουμένως οι καπιταλιστές τα κατάφεραν μια χαρά: Οι βιομήχανοι κατακλέβουν τους Ασιάτες εργάτες των μισθών πείνας και των συνθηκών Νταχάου, αποκομίζοντας τρελά κέρδη, ενώ οι τραπεζίτες που τώρα αδυνατούν να εισπράξουν όλα τα δάνεια που έχουν δώσει από τους πάμφτωχους λαούς, έχουν την πολιτική επιρροή να αρπάζουν ότι χρειάζονται για να μένουν ζωντανές.

Βέβαια, δεν είναι όλες οι τράπεζες ίδιες, και κάποιες είναι μεγαλύτερες, κάποιες μικρότερες, κτλ. Γι' αυτό και μερικές κλείνουν, ή συγχωνεύονται. Οι μεγαλύτερες όμως τράπεζες, που έτσι ισχυροποιούνται και δημιουργούν ακόμα χειρότερα ολιγοπώλια, φροντίζουν ώστε οι τυχόν συγχωνεύσεις, απορροφήσεις τραπεζών να γίνουν με όσο το δυνατόν καλύτερους όρους για αυτές - και χειρότερους για τους εργάτες.

Τελευταίο παράδειγμα εδώ στην Ελλάδα η "συγχώνευση" του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου με τη χρεωκοπημένη Ασπίς

Σε εκκαθάριση η «κακή» ΤBank - Το ΤΕΚΕ θα καλύψει τις ζημιές

Στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο μεταφέρονται το σύνολο των καταθέσεων, οι συμβάσεις εργασίας και τα στοιχεία ενεργητικού (χαρτοφυλάκια δανείων και τίτλων) της TBank, η οποία τίθεται σε εκκαθάριση.

Την απόφαση αυτή έλαβε η Τράπεζα της Ελλάδος το Σάββατο, μετά από τις αποτυχημένες προσπάθειες της ΤBank (πρώην Aspis Bank) να αντιμετωπίσει επαρκώς τις κεφαλαιακές της αδυναμίες.

Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζονται οι καταθέτες και οι εργαζόμενοι στην τράπεζα. Τα «κακά» στοιχεία του ενεργητικού της TBank, όπως δάνεια σε οριστική καθυστέρηση και απαιτήσεις από την Commercial Value που έχει χρεοκοπήσει, θα καλυφθούν από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων (ΤΕΚΕ) στο πλαίσιο του νόμου 3601/2007, όπως τροποποιήθηκε από τον πρόσφατο νόμο 4021/2011.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ζημιές που θα καλυφθούν από το ΤΕΚΕ διαμορφώνονται σε τουλάχιστον 600 εκατ. ευρώ. Το ακριβές ύψος των απωλειών θα δημοσιοποιηθεί τις επόμενες ημέρες.

Υπενθυμίζεται ότι το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο συμμετείχε στην ΤBank με 33%, μετά από κάλυψη αύξησης κεφαλαίου στις αρχές του 2010, στο πλαίσιο του σχεδίου διάσωσης που είχε εκπονηθεί για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετώπιζε.

Το ξέσπασμα της πιστωτικής κρίσης και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα των εταιρειών του ομίλου Ασπίς, βασικός μέτοχος του οποίου ήταν ο Παύλος Ψωμιάδης, κατέστησαν τότε απαραίτητη την είσοδο του ΤΤ στο μετοχικό της κεφάλαιο.

Ας δούμε τώρα και ένα παλιότερο (από τον Ιούνιο του 2011) άρθρο για το θέμα:

Αντιδράσεις εργαζομένων στη συγχώνευση ΤΤ - TBank

Παράνομη και παράτυπη χαρακτηρίζει τη συνεδρίαση των διοικητικών συμβουλίων του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και της Tbank, όπου αποφασίστηκε η συγχώνευσή τους, ο Σύλλογος Εργαζομένων του ΤΤ.

Την ώρα που η κυβέρνηση αποφασίζει την απορρόφηση της TBank από το Τ.Τ. παράλληλα προωθεί να «βγάλει στο σφυρί» την κερδοφόρο τράπεζα στην οποία εργαζόμαστε. Η αντιφατική αυτή στάση, γεννά πολλά ερωτήματα και προβληματισμούς για τους στόχους που υπάρχουν γύρω από την πώληση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Με αυτό τον τρόπο επιβεβαιώνεται περίτρανα πως κρατικοποιούνται οι ζημιές των ιδιωτών και ιδιωτικοποιούνται τα κέρδη του ΤΤ, επισημαίνουν μεταξύ άλλων οι εργαζόμενοι στο ΤΤ και ζητούν άμεση συνάντηση με τον υπουργό Οικονομικών.

Με απλά λόγια, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο αποτελεί τον μονόφθαλμο στον οποίο θα τους φορτώσουν τον τυφλό, ώστε τάχα και οι δυο μαζί να 'σωθούν'. Το Ταχ. Ταμιευτήριο είναι σε μια σχετικά καλύτερη θέση (σε σχέση με τις υπόλοιπες τράπεζες), οπότε το χρησιμοποιούν για συγχωνεύσεις, ώστε να του φορτώσουν τα χρέη των υπολοίπων.

Οι "περιπέτειες" όμως των τραπεζών δεν σταματούν εδώ - δείτε μία ακόμα είδηση σε σχέση με το "σκανδαλάκι" της Proton Bank, που περνάει, όπως όλα αυτά τα ζητήματα, "στα ψιλά":

81,4 εκατ. ευρώ από την Proton στην Πειραιώς

Ολους αυτούς τους συνδέουν τουλάχιστον 150 εκατ. ευρώ αλλά και κοινά συμφέροντα σε επενδυτικές εταιρείες που άντλησαν κεφάλαια από την Proton Bank με διαδικασίες εξπρές, χωρίς τα αναγκαία δικαιολογητικά και τις εξασφαλίσεις, με μανδύα μια πλειάδα υπεράκτιων εταιρειών πίσω από τις οποίες κρύβονται οι πραγματικοί ιδιοκτήτες, ακόμα και όταν ρωτά η Τράπεζα της Ελλάδος

Επειδή «λεφτά υπάρχουν» για τις τράπεζες, τους φίλους και τους συνεταίρους και όχι για τους κοινούς θνητούς και τις επιχειρήσεις που γονατίζουν, η μικρή Proton, σπάζοντας κάθε κανονισμό και φραγμό, τον Ιανουάριο του 2011 έσπευσε να χρηματοδοτήσει την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς (ήταν συνολικού ύψους 807 εκατ. ευρώ).

Το σοκαριστικό είναι ότι σ' αυτή τη χρηματοδότηση εμπλέκονται 19 offshore εταιρείες από τα νησιά Καϊμάν ώς τον Παναμά και την Κύπρο εξ αυτών 3-4 έχουν ταυτότητα. Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2010 συνεστήθησαν τρεις εταιρείες με έδρα στα Cayman Islands και από τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου λειτουργούν ως mutual funds κατέχοντας στο χαρτοφυλάκιό τους αποκλειστικά μετοχές της Τράπεζας Πειραιώς (το 8,54%).

Και οι τρεις αρνήθηκαν στο κλιμάκιο της ΤτΕ να αποκαλύψουν τα φυσικά πρόσωπα που κατείχουν τις μετοχές αυτών των funds. Τι και αν το ζήτησε και εγγράφως η ΤτΕ. Το μόνο που γνωστοποιήθηκε είναι ότι η επενδυτική σύμβουλος των τριών υπεράκτιων εταιρειών που χτύπησαν την μπάνκα (Proton) είναι η Hellenic Alternative Management, fund που διαχειρίζεται η Sciens Capital Management (63,3% Ι. Ρήγας) και administrator η Sciens Institutional Services. Η γαλαντομία της Proton στις τρεις off shore είναι καταφανής, αν συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι α) χρηματοδότησε με 69 εκατ. ευρώ το κόστος αγοράς των νέων μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς, β) χρηματοδότησε με 9,6 εκατ. ευρώ τους τόκους για δύο χρόνια και γ) κατέβαλε και 2,54 εκατ. ευρώ που κατέληξαν ως «management fees» στην Boukoleon Holdings, εκ μέρους της οποίας υπογράφει ο κ. Ι. Ρήγας, δίχως όμως η «βουκολική» εταιρεία να γνωστοποιεί την ταυτότητα των πραγματικών δικαιούχων στην ΤτΕ και στον αρμόδιο διευθυντή της Proton!

Αξίζει να αναφερθεί ότι οι τρεις πιστούχοι της Proton, λίγο πριν λάβουν τα 81,4 εκατ. ευρώ με τα οποία απέκτησαν 68.983.569 νέες μετοχές της Πειραιώς, διέλυσαν και ενσωμάτωσαν τις παλιές μετοχές (28.743.154) που κατείχαν 12 άλλες off shore θυγατρικές τους.

Ούτε εκεί όμως σταματάμε, καθώς η νέα μόδα το τελευταίο διάστημα είναι οι "αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου", όπου μια τράπεζα τυπώνει κι άλλες μετοχές της, ρίχνοντας την αξία των παλιότερων, ρημάζοντας έτσι τους παλιούς κατόχους αυτών των μετοχών, προκειμένου να βρει νέους αγοραστές για τις νέες, και να ενισχύσει έτσι τη "ρευστότητα" της και να αποφύγει το λουκέτο:

Τράπεζα Πειραιώς: Αύξηση κεφαλαίου 400 εκατ. ευρώ

Σε περαιτέρω ισχυροποίηση του ισολογισμού της προχωρεί η Τράπεζα Πειραιώς, μέσω Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου ύψους 400 εκατ. ευρώ 

Για το τέλος, αφήσαμε το πιο κωμικοτραγικό απ' όλα:

Έχουμε δει σε πρόσφατα άρθρα την προσπάθεια της Γερμανίας να αναγκάσει το ΔΝΤ να πληρώσει αυτό για τα "πακέτα διάσωσης" των χρεωκοπημένων ευρωπαϊκών τραπεζών αντί για την ΕΚΤ. Προκειμένου να το κάνει αυτό, το ΔΝΤ προφανώς θα ζητήσει νέα κονδύλια από τα μέλη του - ειδικά από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία που είναι τα δύο μεγαλύτερα μέλη. Έτσι, η Γερμανία στέλνει ουσιαστικά το λογαριασμό στις ΗΠΑ, αντί να πληρώσει αυτή με εκτύπωση πληθωριστικού χρήματος μέσω της ΕΚΤ.

Μόνο που μέλη του ΔΝΤ είναι πολλές χώρες, ανάμεσα τους και η ίδια η Γερμανία, αλλά και χώρες όπως...η Ελλάδα, η Ισπανία, κτλ. Έτσι, φτάνουμε στο εξωφρενικό σημείο το ΔΝΤ να ζητά λεφτά από την Ελλάδα, προκειμένου να κάνει μια "αύξηση μετοχικού κεφαλαίου", και να τη χρησιμοποιήσει ώστε...να δανείσει λεφτά στην Ελλάδα!

''ΛΗΣΤΕΙΑ''! Η ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΠΛΑΣΙΑΖΕΙ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ (+€1 ΔΙΣ) ΣΤΟ ΔΝΤ!

Ουσιαστικά, η κυβέρνηση Παπαδήμου αποφάσισε να δανείσει € 1 δις στην τρόικα, και ειδικότερα στο ΔΝΤ, την ώρα που ο ελληνικός λαός λεηλατείται από τα συνεχή χαράτσια και τις κάθε λογής περικοπές!

Σύμφωνα με την απόφαση του ΥΠΟΙΚ η Ελλάδα διαπλασιάζει το μερίδιο της συμμετοχής της στο ΔΝΤ από τα € 950 εκατ. στο €1,9 δις!!! Το ποσά αυτά αντιστοιχούν σε 1,101 δις Ειδικών Τραβηκτικών Δικαιωμάτων (SDR) και 2,42 δις SDR, αντιστοίχως.

Μάλιστα, από τη στιγμή που τα κρατικά ταμεία έχουν στεγνώσει από ρευστό ελέω... μνημονίου, η χρηματοδότηση του ΔΝΤ θα γίνει μέσω άτοκου δανεισμού του ελληνικού δημοσίου από την Τράπεζα της Ελλάδας!

Η εξέλιξη που περιγράφουμε παραπάνω συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στην καταρρέουσα ευρωζώνη και τις αγωνιώδεις προσπάθειες του ΔΝΤ να βρει δανεικά για να χρηματοδοτήσει χρεοκοπημένους κολοσσούς όπως η Ιταλία.

Ελληνική και Γερμανική Οικονομία: Μια μελέτη για κάποια χαρακτηριστικά και σύγκριση τους

Μέσω του leninroloaded, βρήκαμε και αναδημοσιεύουμε ενα αποσπασμα από μια πολύ καλή επιστημονική μελέτη του Θ. Μαριόλη για ορισμένα χαρακτηριστικά της Ελληνικής και της Γερμανικής Οικονομίας από το 2010 που αξίζει το χρόνο και τη μελέτη σας:

[...] Από την επεξεργασία των Πινάκων του 2005 διαπιστώνουμε τα ακόλουθα:

(Χ1). Ο λόγος των συνολικών ακαθάριστων (προ φόρων-επιδοτήσεων) κερδών προς τους συνολικούς μισθούς ισούται με 134%. Στη Γερμανία ισούται με 54% και, άρα, στην Ελλάδα είναι υπερδιπλάσιος. Ως γνωστόν, αυτός ο λόγος αποτελεί δείκτη του μαρξικού «ποσοστού εκμετάλλευσης της εργασιακής δύναμης», και είναι τόσο υψηλότερος όσο είναι (i) υψηλότερη η μέση παραγωγικότητα της εργασίας, και (ii) μικρότερος ο μέσος μισθός ανά εργαζόμενο.

(Χ2). Η μέση παραγωγικότητα της εργασίας στη Γερμανία είναι 1.24 φορές υψηλότερη από αυτήν της Ελλάδας, ενώ ο μέσος μισθός ανά εργαζόμενο είναι σχεδόν διπλάσιος, δηλ. 1.88 φορές υψηλότερος (συγκεκριμένα, στη Γερμανία είναι 2427 ευρώ ανά μήνα και στην Ελλάδα είναι 1290 ευρώ ανά μήνα).[3] Συνεπώς, το «ποσοστό εκμετάλλευσης» στην Ελλάδα δεν είναι υπερδιπλάσιο επειδή η μέση παραγωγικότητα είναι υψηλή, αλλά επειδή ο μέσος μισθός είναι χαμηλός. Εάν στη Γερμανία ίσχυε ο μέσος ελληνικός μισθός, τότε το «ποσοστό εκμετάλλευσης» θα ήταν 190%.

(Χ3). Στη Γερμανία, το μερίδιο των μισθών στο καθαρό προϊόν, το οποίο ισούται με το λόγο του μέσου μισθού ανά εργαζόμενο προς την παραγωγικότητα της εργασίας (γνωστό και ως «κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος»), είναι περίπου 1.5 φορές υψηλότερο από αυτό της Ελλάδας, δηλ. 65% έναντι 45%.

(Χ4). Στην Ελλάδα, οι συνολικοί μισθοί αποτελούν το 50% των καταναλωτικών δαπανών του συνόλου των νοικοκυριών. Στη Γερμανία αποτελούν, περίπου, το 100% και, άρα, τα ακαθάριστα κέρδη είναι περίπου ίσα με το άθροισμα των κρατικών καταναλωτικών δαπανών, των καθαρών επενδύσεων και των καθαρών εξαγωγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές). Συνεπώς, σε αντίθεση με τη Γερμανία, στην Ελλάδα το ήμισυ της ιδιωτικής κατανάλωσης δεν προέρχεται από τους μισθούς, και θα πρέπει να προέρχεται κυρίως από τα κέρδη παρά από τις μεταβιβαστικές πληρωμές του δημοσίου για κοινωνική ασφάλιση και πρόνοια (αλλά απαιτείται πρόσθετη έρευνα για να διαπιστωθεί αυτό). Τέλος, στην Ελλάδα οι κρατικές καταναλωτικές δαπάνες αποτελούν το 20% του συνόλου των καταναλωτικών δαπανών (και το 21% του καθαρού προϊόντος), ενώ στη Γερμανία αποτελούν το 26% (και το 24% του καθαρού προϊόντος).[4]


Δεδομένων αυτών των τεσσάρων χαρακτηριστικών μπορούμε να αντλήσουμε τρία βασικά συμπεράσματα για την ελληνική οικονομία:

(Σ1). Η κατανομή του εισοδήματος είναι έντονα υπέρ των κερδών και, άρα, εις βάρος των μισθών. Με αυτό δεν εννοώ, βέβαια, ότι υπάρχει «ανισοκατανομή» (έννοια που στερείται, κατά την άποψή μου, νοήματος), αλλά ότι το «ποσοστό εκμετάλλευσης» είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τη Γερμανία (τα στοιχεία του 1997-1998, στα οποία αναφέρθηκα στην αρχή του παρόντος κειμένου, δείχνουν ότι αυτό ισχύει και σε σχέση με την Ισπανία και την Φινλανδία).

(Σ2). Η Ελλάδα δεν μπορεί να σταθεροποιήσει τη θέση της στο διεθνή ανταγωνισμό βάσει της παραγωγικότητάς της, επειδή είναι συγκριτικά χαμηλή. Και ούτε το μπορεί, φυσικά, βάσει νομισματικής, συναλλαγματικής, δημοσιονομικής ή εμπορικής πολιτικής, ακριβώς επειδή είναι ενταγμένη την ΕΕ. Συνεπώς, το επιχειρεί βάσει μονομερούς εισοδηματικής πολιτικής, δηλ. εις βάρος των μισθών. Ωστόσο, δεν το κατορθώνει, όπως δείχνουν τα εμπειρικά δεδομένα: σύμφωνα με την τελευταία Έκθεση της Τράπεζα της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική (βλ. Τράπεζα της Ελλάδος, 2010, σσ. 137-138), όλοι οι διαθέσιμοι δείκτες πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας καταγράφουν, από το 1987-1988, συνεχή μείωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας (εξαιρείται μόνον η περίοδος 1998-2000, όπου η υποτίμηση της δραχμής δεν έπαιξε ασήμαντο ρόλο στην αντιστροφή της τάσης, όπως εξάλλου είχε υποστηριχθεί ante factum στο Μαριόλης et al., 1996). Και στην ίδια ακριβώς κατάσταση με την Ελλάδα βρίσκονται η Σλοβακία, η Ισπανία και η Ιρλανδία. Να τονισθεί εδώ ότι, σε αντίθεση με ό,τι έχει υποστηριχθεί από ορισμένους, η Γερμανία δεν στηρίζει τη θέση της στο διεθνή ανταγωνισμό σε μειώσεις μισθών: ένα κλάσμα, εν προκειμένω ο λόγος του μέσου μισθού ανά εργαζόμενο προς την παραγωγικότητα της εργασίας, δηλ. το «κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος» (το οποίο αποτελεί, ιδίως σε μία ζώνη ενιαίου νομίσματος, σημαντικό δείκτη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας), είναι δυνατόν να μειώνεται ακόμα κι όταν αυξάνονται και ο αριθμητής και ο παρανομαστής, αρκεί ο πρώτος να αυξάνεται ποσοστιαία λιγότερο από ό,τι αυξάνεται ο δεύτερος. Και, αυτό ακριβώς συνέβη, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ,[5] στη Γερμανία κατά την περίοδο 2005-2008, όπου οι μισθοί ανά εργαζόμενο δεν μειώθηκαν σε καμία υποπερίοδο, ενώ το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος μειώθηκε σε ορισμένες υποπεριόδους. Εν κατακλείδι, η Ελλάδα επιχειρεί να στηριχθεί, κυρίως, στους χαμηλούς μισθούς, και δεν το κατορθώνει, ενώ η Γερμανία στηρίζεται, κυρίως, στην υψηλή παραγωγικότητά της, και το κατορθώνει. Τέλος, έχει επίσης υποστηριχθεί ότι τα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της ελληνικής οικονομίας εκφράζουν, τρόπον τινά, το δυναμισμό της. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι εξωτερικό έλλειμμα δεν σημαίνει κατανάγκην χαμηλή ανταγωνιστικότητα: η διαχρονική εξέλιξη του εν λόγω ελλείμματος εξαρτάται από τους ρυθμούς μεγέθυνσης της ημεδαπής και της αλλοδαπής, τις αντίστοιχες ροπές προς εισαγωγές, τις αντίστοιχες συνθέσεις των ΑΕΠ, την πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία και, τέλος, την ελαστικότητα των εισαγωγών-εξαγωγών σε μεταβολές της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας. Όλοι όσοι, όμως, επιμένουμε να θεωρούμε τα ελλείμματα του ελληνικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως το θεμελιώδες ζήτημα επικαλούμαστε, κυρίως, (i) τους προαναφερθέντες δείκτες πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας, και (ii) το γεγονός ότι η όποια ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας βασίζεται, όπως δείχνουν τα στοιχεία, σε τομείς που είναι προστατευμένοι από το διεθνή ανταγωνισμό ή/και χαμηλής έντασης κεφαλαίου και τεχνολογίας (εμπόριο, κατασκευές, αγροτικός τομέας και είδη τροφίμων, εκπαιδευτικές και υγειονομικές υπηρεσίες – βλ. Τράπεζα της Ελλάδος, 2010, σσ. 140-142, και εφημερίδα Νέα, 24-25/10/2009, σσ. 40-41). Έτσι, δεν προκαλεί καθόλου έκπληξη η εκτίμηση ορισμένων μελετητών (και του ΔΝΤ) ότι η συμπίεση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (ως ποσοστού του ΑΕΠ) από τα σημερινά επίπεδα του 15% στο επίπεδο του 3.8%, το οποίο θεωρείται (ή, καλύτερα, υποτίθεται) διατηρήσιμο, προαπαιτεί υποτίμηση σε πραγματικούς όρους της τάξης του 45%, η οποία, εφόσον υπάρχει ενιαίο νόμισμα και ελευθερία στην κίνηση των χρηματικών κεφαλαίων (άρα, τάση εξίσωσης του επιτοκίου), και εφόσον η οικονομία υστερεί σε παραγωγικότητα, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον με συμπίεση του μισθού ανά εργαζόμενο.

(Σ3). Οι καταναλωτικές δαπάνες του δημοσίου δεν είναι συγκριτικά υψηλές.

Τώρα, ας περάσουμε σε ορισμένους υποθετικούς (και στατικούς) υπολογισμούς. Ας υποθέσουμε, δηλαδή, ότι, σταθερών όλων των άλλων, το σύνολο των καθαρών κερδών της ελληνικής οικονομίας εθνικοποιείται και, εν συνεχεία, αναδιανέμεται προς κατανάλωση στο σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω (85.6% του συνολικού πληθυσμού ή 9.486.834 άτομα) υπό μορφή μηνιαίου εισοδήματος ίσου με τον ισχύοντα μέσο μηνιαίο μισθό, δηλ. 1290 ευρώ. Είναι εφικτό αυτό; Όχι, δεν είναι, υπό την έννοια ότι προϋποθέτει τη μείωση της κρατικής κατανάλωσης κατά 34% ή τη μείωση των καθαρών επενδύσεων κατά 78% ή την αύξηση του ελλείμματος του εξωτερικού ισοζυγίου κατά 43%. Στην τελευταία περίπτωση επιβαρύνεται το εξωτερικό έλλειμμα (και χρέος) κατά 11 δισ. ευρώ. Εάν η ανακατανομή συνοδεύεται από το μηδενισμό του εξωτερικού ελλείμματος, τότε δεν είναι εφικτή ακόμα κι αν μηδενισθεί η κρατική κατανάλωση ή καθίσταται εφικτή, εάν οι καθαρές επενδύσεις μειωθούν κατά 260%, δηλ. γίνουν σημαντικά αρνητικές, ή, αλλιώς, οι ακαθάριστες επενδύσεις μειωθούν κατά 98%.[6] Ούτε στη Γερμανία αποδεικνύεται εφικτή η αντίστοιχη αναδιανομή, δηλ. των 2427 ευρώ ανά μήνα σε 70.538.226 άτομα (ή 85.5% του συνολικού πληθυσμού). Ωστόσο, με βάση τον ελληνικό μέσο μισθό όχι μόνον είναι εφικτή, αλλά εμφανίζεται και ένα πλεόνασμα της τάξης των 34 δισ. ευρώ, παρόλο που το εξωτερικό ισοζύγιο της οικονομίας είναι πλεονασματικό. Εάν δε το εξωτερικό ισοζύγιο ισοσκελισθεί, τότε το πλεόνασμα ανέρχεται στα 185 δισ. ευρώ, δηλ. καθίσταται περίπου ίσο με το 95% του ΑΕΠ της Ελλάδας (το 2005 ήταν, σύμφωνα με την ΕΣΥΕ, περίπου 195 δισ.
ευρώ).

Έτσι μπορούμε να συμπεράνουμε ότι:

(Σ4). Στην ελληνική οικονομία, η οποία αγωνίζεται να ανταπεξέλθει στο διεθνή ανταγωνισμό, και χαρακτηρίζεται από υψηλά ελλείμματα του δημοσίου τομέα και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (δηλ. από υψηλά «δίδυμα ελλείμματα», των οποίων το άθροισμα υπερβαίνει, το 2009, το 24% του ΑΕΠ, και είναι το υψηλότερο στη Ζώνη του Ευρώ, ενώ ακολουθούν οι υπόλοιπες χώρες του «Νότου», ήτοι Πορτογαλία (18.2%), Ισπανία (16.6%) και Ιρλανδία (15.6%)) καθώς επίσης και από αρνητικές καθαρές αποταμιεύσεις,[7] τα αντικειμενικά όρια πολιτικών ανακατανομής του εισοδήματος (και γενικά κεϋνσιανών πολιτικών) είναι εξαιρετικά στενά, για να μην πω «ανύπαρκτα». Και δεν θα πρέπει να παραβλέπεται ότι οι προηγούμενοι υπολογισμοί έγιναν σε χρηματικούς όρους, και όχι σε υλικούς-φυσικούς όρους, πράγμα που σημαίνει ότι παρακάμπτουν το ζήτημα του κατά πόσον τα ζητούμενα από τους μη κεφαλαιοκράτες εμπορεύματα όντως υφίστανται ή δύνανται να παραχθούν. Όπως σημείωνε ο Marx (1864, §484), «η πολυτέλεια είναι μία απόλυτη αναγκαιότητα για έναν τρόπο παραγωγής, ο οποίος παράγει πλούτο για τους μη παραγωγούς, και επομένως πρέπει να του δώσει εκείνες τις αναγκαίες μορφές, στις οποίες αυτός μπορεί να είναι ιδιοποιήσιμος από εκείνους που απολαμβάνουν τον πλούτο.». Παράδειγμα: όσον αφορά στη χώρα προέλευσης των ιδιοκτητών σκαφών πολυτελείας, η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση, μετά τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, πριν το ξέσπασμα της κρίσης, κάτω από το λεγόμενο «όριο της φτώχειας» βρίσκονταν το 20% των ελληνικών νοικοκυριών, το 13% των εργαζομένων, το 25% των συνταξιούχων, το 33% των ανέργων και το 41% των μονογονεϊκών οικογενειών με ένα τουλάχιστον εξαρτώμενο παιδί (βλ. Τράπεζα της Ελλάδος, 2008, σελ. 49).

Τέλος, ας στραφούμε σε ορισμένους πιο ρεαλιστικούς (και δυναμικούς) υπολογισμούς. Η αναλυτική μελέτη της διαχρονικής εξέλιξης του ελληνικού δημοσίου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ δείχνει ότι η μείωση ή, έστω, η μακροχρόνια σταθεροποίησή του δεν θα πρέπει να αναμένεται, κυρίως επειδή απαιτούνται εξωπραγματικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ ή/και πρωτογενή πλεονάσματα, των οποίων το ύψος ενδέχεται να έχει ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην ενεργό ζήτηση όσο και στην κοινωνική συνοχή. Για παράδειγμα, με πραγματικό επιτόκιο δανεισμού 3% και πρωτογενές δημόσιο έλλειμμα 3%, η μακροχρόνια σταθεροποίηση του δημοσίου χρέους στο επίπεδο του κριτηρίου του Μάαστριχτ, δηλ. στο 60%, απαιτεί συνεχή μεγέθυνση του ΑΕΠ με ετήσιο ρυθμό 8.4%.[8] Βέβαια, η νομισματική χρηματοδότηση των δημοσίων ελλειμμάτων θα υποβοηθούσε την κατάσταση, τονώνοντας την ενεργό ζήτηση και μειώνοντας το πραγματικό επιτόκιο, αλλά αυτή απαγορεύεται, ως γνωστόν, εντός της ΕΕ (Άρθρο 101 της «Συνθήκης του Μάαστριχτ»). Από την άλλη πλευρά, μπορεί να αποδειχθεί ότι η συνεχώς μειούμενη διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας οδηγεί στη μείωση της ενεργού ζήτησης για τα ημεδαπά εμπορεύματα και, άρα, στη διεύρυνση των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και του δημοσίου (δηλ. στη δημιουργία «διδύμων ελλειμμάτων») και, τελικά, στη διόγκωση του δημοσίου χρέους και του συνολικού (δημοσίου και ιδιωτικού) εξωτερικού χρέους (για όλα αυτά, βλ. Μαριόλης και Παπουλής, 2010). Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι από το 2004 έως το 2009 το συνολικό, δημόσιο και ιδιωτικό, ακαθάριστο εξωτερικό χρέος διπλασιάστηκε και ανέρχεται στο 171% του ΑΕΠ, ενώ το 55.1% αυτού του χρέους, δηλ. το 94.2% του ΑΕΠ, είναι δημόσιο χρέος (βλ. Τράπεζα της Ελλάδος, 2010, σελ. 66). Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι:

(Σ5). Εντός ΕΕ, η άσκηση συσταλτικής δημοσιονομικής και εισοδηματικής πολιτικής στην Ελλάδα είναι το μόνο διαθέσιμο μείγμα οικονομικής πολιτικής (σ.σ. διότι το μοναδικό άλλο όπλο που έχει η άρχουσα τάξη προκειμένου να "αυξήσει την ανταγωνιστικότητα", η υποτίμηση του νομίσματος ώστε να μειώσει με έμμεσο τρόπο το μισθό του εργάτη αντί για άμεσο, απαγορεύεται, μιας και το ευρώ ελέγχεται από την ΕΚΤ). Ωστόσο, ακόμα κι αν αντιπαρέλθουμε τις κοινωνικές επιπτώσεις και τα επιμέρους ταξικά συμφέροντα, δεν είναι διόλου βέβαιο ότι αυτό το μείγμα οικονομικής πολιτικής θα αποδειχθεί αποτελεσματικό. Κυρίως επειδή, πρώτον, οδηγεί σε μείωση της ενεργού ζήτησης, άρα, σε μείωση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ και, κατ’ επέκταση, σε αύξηση του λόγου του δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ, και, δεύτερον, η συμπίεση των μισθών θα έχει οριακές επιπτώσεις στη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Εξάλλου, όπως έχουμε ήδη επισημάνει, το «ποσοστό εκμετάλλευσης της εργασιακής δύναμης» στην ελληνική οικονομία είναι ήδη συγκριτικά υψηλό, χωρίς αυτό να έχει σταθεροποιήσει τη θέση της στη διεθνή αγορά (σ.σ. εννοεί ότι ακόμα και να πετσκόψουμε τους μισθούς, αυτό δεν θα πολυβοηθήσει, διότι οι μισθοί είναι ήδη χαμηλοί. Και μάλιστα η μείωση τους θα μειώσει την κατανάλωση, διογκώνοντας την κρίση. Στην πραγματικότητα βέβαια, το κεφάλαιο τα ξέρει αυτά τα πράγματα, απλά ΔΕΝ έχει σκοπό να "ανακάμψει η Ελλάδα" - έχει σκοπό να ρημάξει τους μισθούς μέχρι αηδίας, προκαλώντας μια τεράστια εξόντωση και εξαθλίωση πληθυσμού, ώστε μακροπρόθεσμα όσοι επιβιώσουν να εργάζονται σε εντελώς άθλιες συνθήκες, που βέβαια εξασφαλίζουν τα μέγιστα δυνατά κέρδη για τον κεφαλαιοκράτη)

3. Τελικό Συμπέρασμα

Με την ένταξή της στη ΕΕ, η ελληνική οικονομία (όπως και όλος ο ευρωπαϊκός «Νότος») ανταγωνίζεται σε όλο και πιο άμεσους-απόλυτους όρους παραγωγικότητας (σ.σ. μιας και πχ δεν υπάρχει η επιλογή της υποτίμησης, ή των δασμών, κτλ), και εν απουσία εναλλακτικών μέσων οικονομικής πολιτικής, εθνικές οικονομίες, οι οποίες είναι πολύ περισσότερο προηγμένες από την ίδια. Αυτό είχε ως συνέπεια τη στροφή της παραγωγής σε διεθνώς μη εμπορεύσιμα εμπορεύματα και σε κλάδους έντασης φυσικών πρώτων υλών και ανειδίκευτης εργασίας και, έτσι, την αύξηση της ροπής προς εισαγωγές και τη μείωση της ελαστικότητας των καθαρών εξαγωγών ως προς το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος. Σε μία πλήρως διεθνοποιημένη αγορά (δηλ. σε μία αγορά ενιαίου νομίσματος και ελεύθερης μετακίνησης χρηματικών κεφαλαίων και εργατικού δυναμικού), κάθε εθνική οικονομία που δεν είναι σε θέση να παράγει σημαντικά για αυτήν την αγορά, αλλά αντιθέτως εισάγει σημαντικά από αυτήν για να καταναλώσει και για να παράξει ό,τι παράγει, θα βρεθεί, αργά ή γρήγορα, σε δεινή θέση. Η πάντοτε αρεστή σε αριστερο-κεϋνσιανούς οικονομολόγους πρόταση περί αναδιανομής του εισοδήματος προς όφελος των μισθών, προκειμένου να αντιμετωπισθούν υφέσεις και κρίσεις, έχει, όπως διδάσκει η οικονομική επιστήμη, δύο βασικές, αναγκαίες προϋποθέσεις, δηλ. την ύπαρξη (i) υποαπασχολούμενου κεφαλαίου, και (ii) καθέτως ολοκληρωμένου τομέα («vertically integrated sector») παραγωγής αξιόλογου μέρους των εμπορευμάτων που καταναλώνουν οι μισθωτοί, δηλ. σημαντικής εθνικής παραγωγικής βάσης.[9] Αλλά ακόμα και υπό αυτές τις προϋποθέσεις δεν οδηγεί κατανάγκην σε αύξηση του ρυθμού μεγέθυνσης της οικονομίας, ήτοι σε διέξοδο από την ύφεση-κρίση.[10] Σε τελική ανάλυση, λοιπόν, δεν είμαι σε θέση να δω, στη βάση των σημερινών και αυριανών δεδομένων, τη διέξοδο από τον φαύλο κύκλο, στον οποίο έχει παγιδευτεί η ελληνική οικονομία. Εκτός εάν μπορούσα να δεχθώ ότι, από «την ισχυρή Ελλάδα μέσα σε μία ισχυρή Ευρώπη», περνάμε σε ένα «σχέδιο της σωτηρίας», όπως το ονόμασε ο Καθηγητής Ι. Στουρνάρας (2010), το οποίο συνίσταται «στην αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας [η οποία] μπορεί να δημιουργήσει «πόλους» επενδύσεων σε τομείς όπου η χώρα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα: τουριστική κατοικία για εύπορους «baby boomers» που επιθυμούν να ζήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον Ευρωπαϊκό Νότο, πράσινη ενέργεια κτλ». Δηλαδή, δύο δεκαετίες μετά το λεγόμενο «όραμα του Μάαστριχτ» και μία δεκαετία μετά την ένταξη της χώρας σε ζώνη ενιαίου νομίσματος, γίνεται παραδεκτό ότι δεν έχουν ακόμα αναπτυχθεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της και ότι αυτά είναι η τουριστική κατοικία για εύπορους, η πράσινη ενέργεια και τα «κτλ»; Εάν αντιπαρέλθω ότι, εδώ και αρκετό καιρό, το ζήτημα είναι η ανάπτυξη των απολύτων (παρά των συγκριτικών) πλεονεκτημάτων,[11] τότε δεν νομίζω ότι δύναται να υπάρξει καλύτερη απόδοση του αδιεξόδου, στο οποίο βρίσκεται η ελληνική οικονομία.

Προστατευτισμός: Το δόγμα της "αμοιβαίας καταστροφής" εν δράσει

Η επιστροφή στον προστατευτισμό υπάρχει ως τάση σε κάθε χώρα

Αν είσαι Κινέζος, τότε "μην αγοράζεις αμερικάνικα προϊόντα".

Αν είσαι Γάλλος, τότε "να αγοράζεις γαλλικά προϊόντα".

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα τελευταία "κατορθώματα" του καπιταλισμού, που αργά αλλά σταθερά γυρίζει σε προστατευτισμό, τάση που ήδη υπάρχει, και που αναμένεται να γιγαντωθεί όσο η κυβέρνηση του κάθε κράτους βλέπει την εθνική της οικονομία να βυθίζεται ολοένα και πιο βαθιά στην κρίση.

Εδώ και μια σχετική πρόβλεψη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ):

Crisis Threatens to Increase Protectionism: WTO

The economic crisis threatens to increase protectionism as governments think more on a national than an international level, Pascal Lamy, Director General of the World Trade Organization (WTO) told CNBC Thursday.

He added that it is now much more difficult to get big players such as the US and China to commit to agreements than a few years ago, and warned of “increasing protectionism pressures” and a “vicious circle” if countries don’t co-operate.

“We are in a vicious circle where crisis erodes the capacity of governance to cooperate well as the necessity of co-operation increases,” Lamy said.

“The paradox being that the less they co-operate on international issues, the more difficult exiting this global crisis will be.”

“I’m afraid we have to expect difficult times for the world economy at large. This leads national politicians to focus more on their numerous problems at home, with unemployment rising,” said Lamy.

“They are obviously less available for international cooperation.” 

Αν και ο ΠΟΕ έχει διαφορετική στόχευση από εμάς, έχει δίκιο σε αυτό που λέει ότι τα κράτη αρχίζουν πλέον να κοιτούν το καθένα την πάρτι του, κάτι που κάνουν όμως εις βάρος όμως των άλλων (γι' αυτό και τελικά το ένα καταλήγει να χτυπά το άλλο).

Εδώ ένα απόσπασμα από παλιότερο άρθρο μας επί του θέματος:

***

Το παραπάνω σκίτσο αποτελεί μια καταπληκτική περιγραφή του δόγματος της "αμοιβαίας καταστροφής", όπου δύο αντιμαχόμενες πλευρές καταστρέφουν η μία την άλλη λόγω ακριβώς του μεταξύ τους ανταγωνισμού. Το δόγμα της "αμοιβαίας καταστροφής" έγινε πολύ γνωστό κατά τη διάρκεια του "Ψυχρού Πολέμου" ανάμεσα στις ΗΠΑ και την πρώην ΕΣΣΔ, καθώς η κάθε μία από αυτές τις δύο υπερδυνάμεις είχε τη δυνατότητα να καταστρέψει την άλλη.

Στην πραγματικότητα όμως, το δόγμα αυτό της "αμοιβαία καταστροφής" μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλούς τομείς - και ένας από αυτός είναι και η επιστροφή στον προστατευτισμό, που, όπως έχουμε ξαναπεί, θα κερδίζει έδαφος όσο η κρίση διογκώνεται.

Άλλωστε, την ίδια ακριβώς συμπεριφορά είχαν εμφανίσει τα κράτη και κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Κραχ του 1929: Λόγω του ότι τα κράτη βρίσκονται εκ φύσεως σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, το ένα αρχίζει να πλήττει τις εξαγωγές του άλλου, επιβάλλοντας δασμούς στις εισαγωγές που κάνει από το άλλο.

Η φύση του προστατευτισμού δηλαδή ΔΕΝ είναι "δημιουργική". Αντίθετα, είναι μια "αμοιβαία καταστροφή", με το κράτος Α να χτυπά τις εξαγωγές του κράτους Β, κάτι που οδηγεί το κράτος Β να χτυπήσει και αυτό τις εξαγωγές του κράτους Α, κτλ (αλυσιδωτή αντίδραση).

Ο λόγος που ωθεί τα κράτη να εφαρμόσουν προστατευτισμό είναι διότι θέλουν το καθένα να βοηθήσει την εγχώρια παραγωγή του. Όμως, αυτό που ουσιαστικά κάνουν δεν είναι να βοηθούν την εγχώρια παραγωγή, αλλά να πλήττουν το ένα την παραγωγή του άλλου. Τελικό αποτέλεσμα είναι η κατάρρευση του παγκόσμιου εμπορίου, όπως είχε άλλωστε συμβεί και στην αντίστοιχη κρίση του 1929. Πολλοί ιστορικοί μάλιστα θεωρούν την κατάρρευση αυτή, που προφανώς όξυνε την κρίση, ως μία βασική αιτία για το ξέσπασμα τελικά του Β' Παγκοσμίου Πολέμου:

- Από ιδεολογικής άποψης, ο προστατευτισμός είχε οδηγήσει σε άνοδο τον εθνικισμό (πχ ο Αμερικάνος αγόραζε Αμερικανικά προϊόντα, ο Άγγλος αγγλικά, ο Γερμανός γερμανικά, κοκ, με αποτέλεσμα να γκρεμίζονται οι "γέφυρες επικοινωνίας" ανάμεσα στα κράτη και τους λαούς τους. Τη θέση αυτών των "γεφυρών" πήρε ο "απομονωτισμός", δηλαδή το δόγμα του "ο καθένας μόνος του", ή, για να το πούμε και πιο απλά, επικράτησε "ο νόμος της ζούγκλας", με το ένα κράτος ολοένα και πιο λυσσασμένα να στρέφεται εναντίον του άλλου, "και όποιος αντέξει").

- Από οικονομικής άποψης, ο προστατευτισμός έφερε όπως είπαμε ακόμα μεγαλύτερη κατάρρευση του παγκόσμιου εμπορίου. Ο κάθε εργάτης τάχθηκε ουσιαστικά με την εγχώρια άρχουσα τάξη του κράτους στο οποίο βρισκόταν, χτυπώντας τους εργάτες του άλλου κράτους. Αντί δηλαδή οι εργάτες να χτυπήσουν τους εκμεταλλευτές τους, τους άφησαν ο ένας να χτυπήσει τον άλλο, με αποτέλεσμα τα λουκέτα να γίνουν ακόμα περισσότερα, και οι εργάτες να υποφέρουν πιο πολύ. Βέβαια, σε ορισμένους τομείς της οικονομίας η επιστροφή στον προστατευτισμό δημιούργησε ή κράτησε θέσεις εργασίας σε ένα κράτος, αλλά παράλληλα του στέρησε άλλες θέσεις εργασίας, σε άλλους κλάδους, λόγω των "πυρών" που δεχόταν το κράτος αυτό από τα υπόλοιπα κράτη μέσω των δασμών. Άσε που οι δασμοί ακρίβυναν τις τιμές των προϊόντων, με τελικό αποτέλεσμα να πέσει κι άλλο η κατανάλωση τους, και έτσι να γιγαντωθεί ακόμα περισσότερο η ύφεση.

Έχουμε δει αρκετές φορές στο παρελθόν το ζήτημα της επιστροφής στον προστατευτισμό - το πιο πρόσφατο άρθρο μας εδώ. Απ' ότι φαίνεται, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς, υπάρχει ξανά η τάση αυτή, καθώς η αριστερά δεν είναι έτοιμη να χαράξει μια στρατηγική για επανάσταση εναντίον του καπιταλισμού με αφετηρία μια χώρα, αλλά και τελικό στόχο την επέκταση της σε παγκόσμια κλίμακα (έστω και η τάση αυτή υπάρχει, με την έννοια πχ ότι μόλις σε δύο μέρες έχει προγραμματιστεί μια "παγκόσμια ημέρα κινητοποίησης" - τέτοιου είδους εκδηλώσεις δεν είναι παρά βρεφικές απαντήσεις στην ανάγκη για μια απάντηση σε διεθνές επίπεδο απέναντι σε ένα διεθνές πρόβλημα. (σημείωση: Τη λέξη "βρεφικές" δεν την λέω με κακή πρόθεση - κάθε άλλο)).

***

Ας δούμε τώρα και τα νεότερα νέα από αυτό το "μέτωπο":

Νέο επεισόδιο στον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας

«Εκδικητικά» μέτρα αντι-ντάμπινγκ και δασμούς στις εισαγωγές αυτοκινήτων από τις ΗΠΑ ανακοίνωσε χθες το Πεκίνο, αποθαρρύνοντας τους Κινέζους καταναλωτές από την απόκτησή τους, όπως -για παράδειγμα- της εικονιζόμενης Buick Regal, δημιούργημα της General Motors. Στη μαύρη λίστα του υπουργείου Εμπορίου της Κίνας θα συμπεριληφθούν, επίσης, μοντέλα υψηλού κυβισμού Ford και Chrysler, αλλά και BMW, Mercedes-Benz και Honda, που παράγονται στις ΗΠΑ. Πρόκειται για ακόμη ένα κεφάλαιο στον συνεχιζόμενο εμπορικό πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Οι νέες επιβαρύνσεις θα κυμαίνονται από 2% μέχρι 21,5% επί της αγοραίας αξίας. Ωστόσο, οι ξένες αυτοκινητοβιομηχανίες εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις θα είναι μικρές, δεδομένου ότι διαθέτουν μονάδες παραγωγής στη χώρα.

Στη Γαλλία, όπως και λίγο-πολύ σε όλη τη Δύση, υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη αποβιομηχάνιση, καθώς τα προϊόντα της δεν έχουν ούτε την υψηλή ποιότητα των γερμανικών, ούτε την χαμηλή τιμή των κινεζικών:

Στο Ταμείο Παγκοσμιοποίησης της Ε.Ε. η Γαλλία και η Ιταλία

Ακόμα και κραταιές οικονομίες προσφεύγουν στο Tαμείο Παγκοσμιοποίησης της ΕE ζητώντας μέτρα στήριξης και επανεκπαίδευσης για όσους χάνουν τη δουλειά τους όταν κλείνουν ή μεταφέρουν την έδρα τους μεγάλες πολυεθνικές, σημειώνεται σε άρθρο της Deutsche Welle.

Τελευταίο παράδειγμα: η οικονομική βοήθεια 24,5 εκ. ευρώ για 3.500 απολυμένους της γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας Renault και των προμηθευτών της, που ενέκρινε την Πέμπτη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πολλοί από αυτούς ζουν σε περιφέρειες με οικονομικά προβλήματα όπως το Nord-Pas-de-Calais, όπου το ποσοστό ανεργίας ξεπερνά το 15%. Ο Γάλλος ευρωβουλευτής Ζαν Πωλ Γκοζές εξηγεί:

«Η Renault αντιμετωπίζει τις ίδιες δυσκολίες με όλες τις άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες. Μόνο ένα μέρος των αυτοκινήτων που κατασκευάζονται στη Γαλλία πωλούνται στη χώρα μας, τα υπόλοιπα εξάγονται. Σήμερα όμως η βιομηχανία έχει την τάση να μεταφέρει δραστηριότητες εκεί όπου βρίσκονται οι αγορές της. (σ.σ. θυμίζουμε πως οι πωλήσεις αυτοκινήτων αυξάνονται ραγδαία στην Κίνα, ενώ μειώνονται στη Δύση) Επιπλέον ένα μέρος από την παραγωγή της Renault δεν ανταποκρίνεται πλέον στις ανάγκες των καταναλωτών, ίσως λοιπόν πρέπει να μεταφερθεί στο εξωτερικό με καλύτερες συνθήκες. Για όλους αυτούς τους λόγους δεν είναι παράδοξο που μία βιομηχανία μπορεί να μεταφέρει την έδρα της» τονίζει ο Γάλλος ευρωβουλευτής στη Deutsche Welle. 

Ποια είναι η απάντηση λοιπόν σε αυτή την κατάσταση; Μήπως το να ανατρέψουμε το καπιταλιστικό σύστημα, που δίνει τον πλούτο και την εξουσία σε μια χούφτα καπιταλιστές, που προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους, πάνε στην Ασία και αφήνουν τη Δύση να σαπίσει;

Ίσως αυτή να είναι η απάντηση για εμάς, αλλά όχι και για την άρχουσα τάξη. Εδώ λοιπόν βλέπουμε την απάντηση της Γαλλίας, με το Σαρκοζί να κινείται, εντελώς προβλέψιμα, προς τον προστατευτισμό:

Γαλλία: Εναποθέτουν τις ελπίδες τους στο... «Made in France»

Με την ανάπτυξη της γαλλικής οικονομίας να επιβραδύνεται και την ανεργία να έχει εκτοξευθεί στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 12 ετών, οι Γάλλοι πολιτικοί στρέφονται πλέον στους καταναλωτές, ζητώντας τους να στηρίξουν οι ίδιοι την οικονομία και τις επιχειρήσεις με ένα μάλλον πολυφορεμένο μότο: «Αγοράστε Γαλλικά».

Απ' ό,τι φαίνεται, το κίνημα στήριξης των εγχώριων επιχειρήσεων και της τοπικής παραγωγής δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Η Γαλλία ετοιμάζεται για την περίοδο των Χριστουγέννων, με τους πολιτικούς να ενθαρρύνουν τους πολίτες να αναζητούν σε κάθε προϊόν που αγοράζουν την ένδειξη «Made in France», για να μπορέσουν να κρατήσουν θέσεις εργασίας στη Γαλλία.

Και οι Γάλλοι φαίνονται αποφασισμένοι να το κάνουν. Δημοσκόπηση που διενεργήθηκε τον περασμένο μήνα έδειξε ότι πάνω από το 50% των Γάλλων δηλώνουν πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα χρήματα εάν το προϊόν που θα αγοράσουν είναι «Made in France». Μάλιστα, το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 78% στην περίπτωση των τροφίμων, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της εταιρείας Opinion Way. (σ.σ. αυτό σημαίνει ότι η κατανάλωση θα πέσει (διότι τα γαλλικά προϊόντα είναι ακριβότερα, και ο λαός δεν έχει πολλά λεφτά για να αγοράζει ακριβά αντί για φτηνά προϊόντα). Επίσης, σημαίνει ότι με αυτό τον τρόπο ναι μεν θα επιδοτηθεί ο Γάλλος εργάτης, εις βάρος όμως του Έλληνα εργάτη, του Άγγλου εργάτη, που Αμερικάνου εργάτη, του Κινέζου εργάτη, κτλ, που που θα χάσει τη δουλειά του ή θα μειωθεί ο μισθός του, διότι οι πωλήσεις της εταιρίας που δουλεύει θα μειωθούν. Είναι μια "αμοιβαία καταστροφή όπως λέγαμε και πιο πριν, και όσο δεν υπάρχει μια αριστερά να την καταπολεμήσει, θα βυθιζόμαστε αργά αλλά σταθερά σε αυτό το δόγμα)

ΥΓ: Αν δεν το έχετε ήδη διαβάσει, δείτε εδώ ένα παλιότερο άρθρο του Μπουχάριν που είχαμε αναδημοσιεύσει, σχετικά [και] με αυτό το θέμα. 

"Τι να κάνουμε"; Τα πάντα εκτός από επανάσταση (φτου, φτου, φτου, μακρυά από εμάς)

Από τη μία έχουμε το κεφάλαιο, που προσπαθεί να μας πείσει ότι η ανθρώπινη εργασία αξίζει ακόμα και 1 δολάριο/μέρα (προκειμένου να αυξάνει τα κέρδη του).

Από την άλλη όμως, δυστυχώς έχουμε και μια αριστερά που είναι "κατώτερη των περιστάσεων", και ώρες-ώρες σου προκαλεί και το γέλιο με αυτά που λέει. Πρόκειται βέβαια για γέλιο λόγω θλίψης, και όχι λόγω χαράς, διότι βλέπεις τη γύμνια της αριστεράς, τόσο σε επίπεδο στελεχών, αναλυτών, ηγετών, κτλ, όσο και σε επίπεδο του "απλού κόσμου" της αριστεράς, που δέχεται αδιαμαρτύρητα οτιδήποτε του σερβίρουν οι ηγέτες του, ακόμα και όταν αυτό είναι μπούρδα (αλλά για να το καταλάβουν αυτό, πρέπει να έχουν κάποιες γνώσεις, και κάποια κριτική ικανότητα, που φαίνεται να λείπει).

Το τελευταίο κρούσμα ήταν ένα κείμενο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου, που δημοσιεύτηκε στο Πριν, και αναδημοσιεύτηκε σε πολλά sites, blogs, αριστερού (και όχι μόνο) προσανατολισμού. Έγινε δηλαδή και δημοφιλές (!), παρότι αυτό που λέει είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας.

Στο άρθρο του, που εμείς το βρήκαμε εδώ, ο Παπακωνσταντίνου προσπασθεί καταρχήν να καταρρίψει το μύθο ότι τάχα η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα, αναφέροντας -και καλά κάνει- ότι η Ελλάδα παράγει πλούτο αξίας 232 δις ευρώ το χρόνο.

Η πηγή του είναι η Eurostat, που δε νομίζουμε ότι έχει λόγο να "φουσκώσει" τα νούμερα, οπότε θα την δεχτούμε, και θα πούμε και μπράβο στον Παπακωνσταντίνου (που τον έχω και σε κάποια εκτίμηση) που βρήκε την σχετική μελέτη, και πράγματι έδειξε ότι τα πράγματα δεν είναι και τόοοσο τραγικά όσο κάποιοι προσπαθούν εντέχνως να μας πλασάρουν (γενικά υπάρχει μια προσπάθεια να μας πουν ότι "οι Έλληνες είναι τεμπέληδες, δεν παράγουν τίποτα, κάθονται όλη μέρα, και άρα τους αξίζει να τους πάρουμε και τα σώβρακα").

Μόνο που στην προσπάθεια του να καταρρίψει αυτούς τους μύθους, ο Παπακωνσταντίνου προτείνει ένα εντελώς μη ρεαλιστικό μοντέλο. Ίσως βέβαια να το κάνει "με καλή πρόθεση", και ίσως να πρόκειται για ένα υποθετικό σενάριο και μόνο. Ακόμα και έτσι όμως, είναι "φάουλ" να προσπαθεί κανείς να χτυπήσει την άρχουσα τάξη με σενάρια που δεν είναι εφικτά. Και είναι προβληματικό που η αριστερά δέχεται αδιαμαρτύρητα αυτά τα σενάρια, και ακόμα πιο προβληματικό που πολλοί τα αποδέχονται ως..."εφικτά"!!!

Αντί να σπέρνουμε όμως ψεύτικες ελπίδες, πρέπει καταρχήν να λέμε την αλήθεια, όσο καλύτερα τουλάχιστον μπορούμε να την αντιληφθούμε, και μετά να προτείνουμε κάτι που να στέκει, όχι κάτι που απλά ηχεί ωραία στα αυτιά του κόσμου. Άλλωστε, όταν ο λαός είναι καταταλαιπωρημένος και στα όρια του κοινωνικού (και όχι μόνο) κραχ, τότε εύκολα παρασύρεται από λαοπλάνους που του τάζουν αυτό ακριβώς που θέλει να ακούσει, έστω και αν μετά δε μπορούν να το πραγματοποιήσουν. Δεν είναι όμως αυτός ο ρόλος της αριστεράς.

Ποιο είναι όμως αυτό το πράγμα που είπε ο Παπακωνσταντίνου και αποτελεί -κατά τη γνώμη μας- κοροϊδία;

Ο Παπακωνσταντίνου λοιπόν μας λέει ότι αν μοιράζαμε ισότιμα το ΑΕΠ της Ελλάδας, τότε θα μπορούσαμε να έχουμε εισόδημα 2.580 ευρώ το μήνα σε κάθε εργάτη, 900 ευρώ σε κάθε άνεργο εργάτη και 1.500 σε κάθε συνταξιούχο, χωρίς να περιάξουμε τίποτα άλλο (όπως λέει και ο ίδιος στο άρθρο του, "Δεν κάναμε καμία υπόθεση για αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων στην Ελλάδα...οι καπιταλιστές παραμένουν καπιταλιστές, οι εργάτες εργάτες, οι νοικοκυρές νοικοκυρές, οι άνεργοι άνεργοι κλπ").

Αυτό βέβαια ακούγεται ωραίο, ωστόσο είναι προφανές ότι οι καπιταλιστές δε θα το δέχονταν με σκυμμένο το κεφάλι (εργάτες είναι για να τα δέχονται όλα αδιαμαρτύρητα, και μάλιστα να τα δέχονται ως..."δημοκρατικά" μέτρα; ). Ίσα ίσα που αν τυχόν επιβληθεί ένα τέτοιο μέτρο, χωρίς να πειραχθούν οι καπιταλιστές, αυτοί αμέσως θα πάνε και θα επενδύσουν αλλού. Άρα, πρέπει να ληφθούν και μέτρα εναντίον των καπιταλιστών.

Αυτό το αναγνωρίζει ο Παπακωνσταντίνου, παραδεχόμενος στο άρθρο του ότι αυτό που προτείνει είναι πρακτικά ανέφικτο ("Φυσικά, η ισοκατανομή του πραγματικού εισοδήματος είναι αδύνατη"). Συνεχίζοντας όμως στο άρθρο του, μας μιλάει για ένα άλλο μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο θα χτυπηθεί η φοροδιαφυγή των ανώτερων τάξεων στην Ελλάδα, που (όντως) είναι πολύ μεγάλη, και περάσει ένα μέτρο που θα ελαττώνει τις ανισότητες:

Ας υποθέσουμε ότι η αναλογία του συνολικού εισοδήματος του πλουσιότερου 20% των απασχολούμενων προς το φτωχότερο 20% είναι 4,2:1 - δηλαδή, όσο στη σημερινή Γερμανία και Γαλλία (στην Ελλάδα με τις μεγαλύτερες ανισότητες είναι 6:1). Τότε, το φτωχότερο 20% θα κυμαινόταν γύρω από τα 1.000 ευρώ το μήνα ανά άτομο και το πλουσιότερο γύρω από τα 4.200, πάντα κατά μέσον όρο, με το υπόλοιπο 60% να κυμαίνεται γύρω από τα 2.600 ευρώ το μήνα. Ακόμα κι έτσι, τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα από σήμερα, που, σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών, το 33% των νοικοκυριών (όχι των ατόμων, των νοικοκυριών!) έχει ακαθάριστο ετήσιο εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ, δηλαδή κάτω από 833 ευρώ το μήνα και το 63.5% των νοικοκυριών έχει ετήσιο ακαθάριστο εισόδημα κάτω των 20.000 ευρώ, δηλαδή κάτω των 1.666 ευρώ το μήνα.

Επομένως είναι απολύτως ρεαλιστικό, ακόμη και με τις σημερινές τρομερά δύσκολες συνθήκες που έχει δημιουργήσει η ολιγαρχία και οι ξένοι σύμμαχοί της, από αύριο κιόλας, να εξασφαλίζει ο μεγάλος όγκος των απασχολουμένων και των συνταξιούχων πολύ μεγαλύτερες απολαβές από τις σημερινές, και μάλιστα με ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας που θα εγγυάται ότι ακόμη κι αν μείνει κανείς άνεργος για μεγάλο διάστημα, θα συνεχίζει να παίρνει ένα επίδομα που θα του εξασφαλίζει αξιοπρεπή ζωή.

Προφανώς, το πρόβλημα δεν είναι αριθμητικό, αλλά πολιτικό. Μια τεράστια αναδιανομή εισοδήματος της τάξης που αναφέρουμε και ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας που θα μείωνε κατά πολύ τον τρόμο της απόλυσης και της ανεργίας δεν θα το δεχόταν η αστική τάξη παρά μόνο με το πιστόλι του λαϊκού κινήματος στον κρόταφο, καθώς θα ανατίναζε τις βάσεις της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Άλλωστε, αν το εργατικό κίνημα ήταν τόσο δυνατό ώστε να επιβάλει μια τέτοια λύση, ασφαλώς και δεν θα σταμάταγε στη μέση του δρόμου (αλλά και η ίδια η αστική τάξη δεν θα ανεχόταν για πολύ μια τέτοια κατάσταση, η οποία θα έθετε γρήγορα επί τάπητος το πρόβλημα της εξουσίας). Επομένως, το μοντέλο που περιγράψαμε είναι καθαρά ιδεατό- ικανό όμως, πιστεύουμε, να καταδείξει την ιδεολογική αγυρτεία των απολογητών της αιώνιας λιτότητας. 

Ο Παπακωνσταντίνου έχει δίκιο σε αυτό που λέει - το πρόβλημα είναι πράγματι πολιτικό, καθώς η άρχουσα τάξη δε θα δεχόταν να της μειωθούν τα προνόμια και ο πλούτος, τουλάχιστον όχι ειρηνικά. Και όπως σωστά παρατηρεί, μια τέτοια κατάσταση όπως αυτή που περιγράφει γρήγορα θα έθετε επί τάπητος το θέμα της εξουσίας.

Αυτό που είναι παντελώς λάθος όμως είναι το τελικό του συμπέρασμα: "το μοντέλο που περιγράψαμε είναι καθαρά ιδεατό- ικανό όμως, πιστεύουμε, να καταδείξει την ιδεολογική αγυρτεία των απολογητών της αιώνιας λιτότητας".

Σόρρυ κιόλας, αλλά αυτό που περιέγραψε ΔΕΝ είναι ικανό να κάνει τέτοιο πράγμα. Και αυτό διότι ναι μεν περιγράφει την αδικία της σημερινής κατάστασης, αλλά δεν προτείνει μια ρεαλιστική πρόταση ανατροπής της (παρά μόνο "ιδεατές" και "ρομαντικές" υποθετικές καταστάσεις), ούτε λέει στο λαό την αλήθεια, ότι δηλαδή αν όντως θέλει να αλλάξει τα πράγματα, θα χρειαστεί σε μια περίοδο όπως αυτή να επαναστατήσει, προκειμένου να εφαρμόσει ένα άλλο μοντέλο οργάνωσης της κοινωνίας. Γιατί απλούστατα η άρχουσα τάξη δεν δέχεται κανένα άλλο σχέδιο πέρα από την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη "κινεζοποίηση" των εργατών.

Αν θέλουμε κάτι άλλο, τότε προκειμένου να το υλοποιήσουμε "θα πρέπει να περάσουμε πάνω από το πτώμα τους". Και αυτό έχει και μεταφορική, αλλά και κυριολεκτική σημασία.

Α, και κάτι ακόμα: Ναι μεν μπορούμε -και πρέπει- να χτυπήσουμε τα καρτέλ, τη φοροδιαφυγή, και άλλα τέτοια φαινόμενα στην Ελλάδα, και αυτό πράγματι θα βελτιώσει τα πράγματα. Αλλά αν νομίζει κανείς ότι αυτά αρκούν, και δε χρειάζεται να τα βάλει παραπάνω με την άρχουσα τάξη, κάνει λάθος. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το ζήτημα των μισθών, όπου σιγά μη δεχτούν αυξήσεις οι εργοδότες, όταν έχουν πχ την επιλογή να πάνε στη γειτονική Βουλγαρία και να βρουν εκεί εργάτες με πολύ χαμηλότερα μεροκάματα. Γι' αυτό και αν δε βγουν αυτοί από τη μέση, τότε απλούστατα δεν μπορεί να υπάρξει μια σταθερή και μακρόπνοα βελτίωση της ζωής του εργάτη.

Ο έλεγχος της παραγωγής πρέπει να περάσει στα χέρια μας, αλλιώς η παραγωγή θα συνεχίσει να κινείται με βάση των συμφέροντα των τωρινών αφεντών της, δηλαδή των καπιταλιστών. Και τα συμφέροντα τους είναι να μας ρημάξουν μέχρι αηδίας. Γι' αυτό πχ και δεν κάνουν ούτε καν ένα πρόγραμμα κρατικών επενδύσεων, όπως είχαν κάνει με το New Deal στο Μεγάλο Κραχ του 1929. Τότε το εργατικό κίνημα πίεζε παραπάνω, και όντως τους ανάγκασε να επενδύσουν με τη μορφή κρατικής επένδυσης σε έργα υποδομών (δρόμους, λιμάνια, φράγματα, κτλ), ώστε να υπάρξουν θέσεις εργασίας, και να ανακουφιστεί κάπως η κατάσταση. Όμως, ακόμα και τότε, η κρίση ποτέ δεν επιλύθηκε πλήρως, και τελικά οι καπιταλιστές έκαναν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μετά από μια δεκαετία κρίσης, σκοτώνοντας ένα σωρό εργάτες, και βάζοντας του άλλους, να πολεμάνε, να φτιάχνουν βόμβες στα εργοστάσια, και μετά να βγουν από την κρίση όταν κλήθηκαν να ξαναχτίσουν τα ερείπια που είχε αφήσει πίσω του ο πόλεμος.

Σόρρυ κιόλας, αλλά όσο προτιμότερο να ήταν το New Deal από τη σημερινή κατάσταση, όπου όλοι οι πόροι καταλήγουν στις τράπεζες, τελικά ούτε αυτό δεν έλυσε το πρόβλημα υπέρ των εργατών. Πόσο μάλλον η συγκεκριμένη πρόταση του Παπακωνσταντίνου, που είναι πιο πίσω (αλλά και πιο ανεφάρμοστη) από το New Deal.

Δυστυχώς, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς, δεν υπάρχει μια συγκροτημένη πολιτική δύναμη ικανή να οργανώσει τους εργάτες γύρω από το μοναδικό πράγμα που όντως μπορεί να τους δώσει προοπτική - δηλαδή το να καταλάβουν την εξουσία, ανατρέποντα τους δυνάστες τους. Ελάχιστοι τολμούν να μιλήσουν για την αναγκαιότητα της επανάστασης, και ακόμα λιγότεροι πραγματικά το εννοούν και μπορούν να τη φέρουν εις πέρας, πείθοντας τον κόσμο. Καλώς ή κακώς όμως, άλλος δρόμος δεν υπάρχει για να αποφύγουμε τη βαρβαρότητα και τον όλεθρο του καπιταλισμού.

***

Πριν κλείσουμε, αξίζει να δούμε και μία ακόμα πρόταση, που δεν προέρχεται από την αριστερά, αλλά την είδα και αυτή σε μερικά αριστερά *και όχι μόνο) sites και blogs, και αξίζει να σχολιαστεί.

Πρόκειται για ένα άρθρο του Πάνου Παναγιώτου, ενός χρηματιστηριακού αναλυτή, που αν και προφανώς υποστηρίζει τον καπιταλισμό, λέει κάποιες αλήθειες, στην προσπάθεια του να βοηθήσει την ντόπια άρχουσα τάξη εναντίον των ξένων πιστωτών.

Προκειμένου λοιπόν να πετύχει αυτόν του το στόχο, ο Παναγιώτου έγραψε πριν λίγο καιρό ένα άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο "Η λύση στην κρίση χρέους: 1 ΔΡΧ = 1000 ευρώ".

Σε αυτό το άρθρο, καταρχήν θέτει το ζήτημα του ελληνικού και του αγγλικού δικαίου για τη ρύθμιση του χρέους. Το θέμα αυτό είναι πράγματι σοβαρό, και το έχουμε ξαναδεί και εμείς σε παλιότερα άρθρα που έχουμε δημοσιεύσει/αναδημοσιεύσει. Για όσους δε θυμούνται, τα παλιότερα δάνεια που είχε πάρει η Ελλάδα ρυθμίζονται από το ελληνικό δίκαιο, και άρα η Ελλάδα έχει ως κράτος τη δυνατότητα να μην τα αποπληρώσει στους δανειστές της, χωρίς αυτοί να μπορούν νομικά να κατάσχουν περιουσιακά στοιχεία του κράτους. Και μάλιστα η Ελλάδα μπορεί να ξεπληρώσει αυτά τα δάνεια σε δραχμές, μιας και αυτό ήταν το νόμισμα στο οποίο είχαν υπογραφεί αυτά τα δάνεια. Αντίθετα, τα νέα δάνεια υπογράφονται, κατόπιν πιέσεων της τρόικας και των πιστωτών, στο αγγλικό δίκαιο, που δίνει τη δυνατότητα στους πιστωτές να κατάσχουν τα "ασημικά" του κράτους αν δεν πληρωθούν, και απαγορεύει νομικά στην Ελλάδα να τα ξεπληρώσει σε άλλο νόμισμα εκτός του ευρώ.

Γι' αυτό άλλωστε και γίνεται χαμός το τελευταίο διάστημα, με τους πιστωτές να πιέζουν να μετατραπούν τα παλιά δάνεια, ώστε να ισχύει και για αυτά τα αγγλικό δίκαιο.

Ο Παναγιώτου σε σειρά άρθρων του τάσσεται αντίθετος με αυτή την κίνηση - και καλά κάνει, συμφωνούμε μαζί του.

Επίσης, ο Παναγιώτου μας λέει ότι πρέπει να φύγουμε από το ευρώ και να γυρίσουμε στη δραχμή, κίνηση που επίσης μας βρίσκει σύμφωνους, διότι με το ευρώ η Ελλάδα βρίσκεται σε μεγάλο ποσοστό υπό τον οικονομικό έλεγχο της ΕΚΤ, και άρα της Γερμανίας που την ελέγχει.

Εκεί όμως που διαφωνούμε είναι στο εξής:

Ο Παναγιώτου προτείνει όταν γυρίσουμε στη δραχμή, να την ανατιμήσει το κράτος ώστε 1 ΔΡΧ = 1000 ευρώ (προσοχή: ΟΧΙ 1 ευρώ = 1000ΔΡΧ), και μετά να πληρώσουμε τα τοκοχρεολύσια προς τους πιστωτές σε δραχμές.

Αυτό λοιπόν που θα συμβεί σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι το εξής:

1) Ουσιαστικά, πρόκειται για μια έμμεση μέθοδο "κουρέματος" του χρέους. Αντί δηλαδή να γίνει ένα "επίσημο" κούρεμα κατά πχ 50%, τώρα οι τράπεζες θα πάρουν πίσω όλο το ποσό, απλά θα το πάρουν σε δραχμές, που θα αξίζουν προσωρινά παραπάνω πχ κατά 50% (ή λίγο παραπάνω/παρακάτω = ο Παναγιώτου προτείνει την αναλογία 1 ΔΡΧ = 1000 ευρώ). Έτσι, αντί πχ να χρειάζεται να πληρώσει το ελληνικό κράτος 1.000.000 δραχμές, θα πληρώσει "μόνο" 500.000 δραχμές (τα νούμερα είναι εντελώς ενδεικτικά).

2) Στη συνέχεια, όπως παραδέχεται και ο Παναγιώτου, η δραχμή νομοτελειακά θα πέσει από την αρχική (πολύ υψηλή) ισοτιμία της, που τεχνητά την έχει ορίσει το κράτος. Τελικά, θα υποτιμηθεί σε κάποιο ποσοστό, και ο εργάτης θα φτωχύνει, λόγω της υποτίμησης του νομίσματος στο οποίο πληρώνεται. Αυτό βέβαια αποτελεί και μια έμμεση μέθοδο "αύξησης της ανταγωνιστικότητας" (οι ξένοι πιστωτές προτιμούν την άμεση μέθοδο της μείωσης των μισθών/συντάξεων/κοινωνικών παροχών).

Με αυτό τον τρόπο, οι εργάτες έχουν εμμέσως "κινεζοποιηθεί", και οι πιστωτές έχουν πληρωθεί με ένα έμμεσο κούρεμα του χρέους. Δηλαδή..."μία από τα ίδια", απλά σε μια πιο "light" έκδοση σε σχέση με αυτό που προωθούν οι ξένοι πιστωτές.

Απέναντι σε αυτό, πρέπει:

1) Σε ότι αφορά το ζήτημα του χρεόυς, να προχωρήσουμε σε στάση πληρωμών (τα έχουμε πει, να μην τα ξαναλέμε).

2) Σε ότι αφορά το ζήτημα της εξόδου από το ευρώ, θα πρέπει καταρχήν να αντιπαρατεθούμε με τον μύθο ότι τάχα "αν γυρίσουμε στη δραχμή, τότε όλα θα γίνουν όπως ήταν πριν μπούμε στο ευρώ". Αυτό δεν είναι αλήθεια, διότι μέσα σε αυτά τα χρόνια, ο παραγωγικός ιστός της Ελλάδα έχει συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο, με λουκέτα και μεταφορά επιχειρήσεων (ακόμα και κερδοφόρων) στη Βουλγαρία, Ρουμανία, κτλ. Αυτό βέβαια δεν είναι ένα φαινόμενο που οφείλεται αποκλειστικά στο σκληρό ευρώ - υπήρχε πχ και στην εποχή της δραχμής.

Αυτό δηλαδή που θα πρέπει να δούμε είναι πως υπάρχουν και άλλα οικονομικά ζητήματα εκτός από το νομισματικό, και αυτοί που "δαιμονοποιούν" το ευρώ, κατηγορώντας το για τα πάντα, ουσιαστικά αθωώνουν, ηθελημένα ή μη, τους βιομηχάνους που είναι αεριτζήδες, τα λαμόγια-πολιτικούς που "τρώνε" κονδύλια, τις λαμογιές στα μεσαία, ακόμα και στα χαμηλότερα στρώματα της κοινωνίας, αλλά -κυρίως- αθωώνουν τον ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.

Και αυτό διότι το σύστημα αυτό λειτουργεί με βάση το ατομικό κέρδος, και έτσι ωθεί την ολιγαρχία των καπιταλιστών που ελέγχουν την παραγωγή πχ να τη μεταφέρουν στην Κίνα ή τη Βουλγαρία, να εκβιάσουν τους εδώ εργάτες να δεχτούν μισθούς πείνας αλλιώς σηκώνονται και φεύγουν, κτλ. Αυτή είναι η ρίζα του κακού, και όχι το ευρώ. ΜΑΚΑΡΙ να ήταν μόνο το ευρώ, αλλά όπως βλέπουμε, πρόβλημα έχουν και οι χώρες εκτός ευρώ, με πρώτες και καλύτερες τις ΗΠΑ.

Γι' αυτό και:

- Ναι μεν πρέπει να βγούμε από το ευρώ, ένα νόμισμα που ελέγχεται από μια ξένη ιμπεριαλιστική δύναμη (τη Γερμανία), και που λόγω της σχετικά υψηλής ισοτιμίας του για μια όχι και τόσο ανταγωνιστική χώρα όπως η Ελλάδα, οδηγεί είτε σε λουκέτα, είτε σε άγρια περικοπή μισθών και δικαιωμάτων.

- Αλλά η έξοδος αυτή πρέπει να συνδυαστεί και με μια πολιτική ανατροπή, με την εξουσία να περνά σε εμάς, να περνούν στα χέρια μας οι τράπεζες και οι βιομηχανίες, ειδικά οι πιο "νευραλγικές". Μια τέτοιου είδους κίνηση θα μπορούμε μάλιστα να βρει κι άλλους μιμητές, καθώς υπάρχουν ένα σωρό λαοί που στενάζουν κάτω από την μπότα των δικών τους αλλά και των ξένων ιμπεριαλιστών, και σίγουρα "ψάχνονται" για έναν τρόπο ανατροπής αυτής της κατάστασης. Εάν αυτό δεν επιτευχθεί, τότε μιλάμε για "μαύρες μέρες", τόσο για το λαό της Ελλάδας, όσο και διεθνώς.

Χρυσός και στο βάθος πόλεμος: "The way to make money is to buy when blood is running in the streets"

Χαμός και χθες στην αγορά χρυσού, με την ισοτιμία του να πέφτει κάτω και από τα 1600$/ουγγιά. Όσοι βλέπουν μόνο αυτή την ισοτιμία, προφανώς αναρωτιούνται αν "ήρθε το τέλος" για το χρυσό, και μάλιστα κάποιος αναγνώστης με ρώτησε αν αυτή η πτώση είναι σύμφωνη με τα όσα γράφουμε εδώ και τόσα χρόνια για το χρυσό.

Και βέβαια είναι! Ειδικά αν κάποιος έχει κατανοήσει ότι η ισοτιμία που βλέπουμε καθημερινά μανιπιουράρεται μέχρι αηδίας (και γι' αυτό και πέφτει, ενώ με τις οικονομικές εξελίξεις που έχουμε θα έπρεπε "κανονικά" να σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο). Όσο για τον τρόπο που η ισοτιμία μανιπιουλάρεται, έχουμε ήδη εξηγήσει ότι ο βασικός τρόπος είναι το paper gold.

Πριν δύο μέρες είχαμε γράψει ένα σχετικό άρθρο για το χρυσό, ωστόσο σήμερα θα παραθέσουμε ένα απόσπασμα από άρθρο που είχαμε γράψει πριν τρεις μήνες (στις 23 Σεπτεμβρίου), μιας και κάποιες από τις τότε αναλύσεις μας παίρνουν σήμερα σάρκα και οστά.

[...] το σύστημα (σ.σ. του paper gold/paper silver) λειτουργεί κάπως σαν τα αποθέματα των τραπεζών, που ΔΕΝ διαθέτουν όλα τα λεφτά που δανείζουν, αλλά μονάχα ένα μέρος τους (πχ το 10%). Έτσι και εδώ, υπάρχουν συμβόλαια, με τα οποία αγοράζεις χρυσό/ασήμι, χωρίς όμως να σου δίνουν κάτι. Σου δίνουν απλά έναν "λογαριασμό τράπεζας", ένα "βιβλιάριο" δηλαδή, που λέει ότι έχεις το τάδε χρυσό ή ασήμι. Όμως, η τράπεζα ΔΕ διαθέτει όλο αυτό το χρυσό/ασήμι που έχει "πουλήσει" - και αν της το ζητήσουν όλοι, ΔΕ θα το πάρουν όλοι.

Γι' αυτό και όλοι "φεύγουν" πλέον από το "paper gold/silver", και ζητούν πραγματικό χρυσό/ασήμι.
[...]
Ο κόσμος απορρίπτει αυτόν τον paper gold, και η αξία του διαρκώς πέφτει, προκαλώντας αυτές τις πτώσεις στην ισοτιμία του χρυσού. Αντίθετα, σε μέρες όπου υπερισχύει η κίνηση του πραγματικού χρυσού, η ισοτιμία ανεβαίνει. Αυτή η κατάσταση θα συνεχίζεται με πολλά επεισόδια και "σκαμπανεβάσματα" μέχρις ότου ο "paper gold" καταστραφεί πλήρως, και μείνει μόνο ο πραγματικός χρυσός, ο οποίος θα ξαναπάρει τη θέση του ως το κέντρο του νομισματικού συστήματος, το μέτρο σύγκρισης για την αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων που κυκλοφορούν στον κόσμο. Η ισοτιμία του τότε θα είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με σήμερα έναντι ΟΛΩΝ των νομισμάτων. Αυτή είναι άλλωστε και η βασική λειτουργία του χρυσού, είναι μια αποθήκη του πλούτου, που τον διατηρεί σταθερό για μακροπρόθεσμη αποταμίευση.
[...]
Ως τότε όμως, οι πιο διορατικοί τουλάχιστον κεφαλαιοκράτες, θα συνεχίσουν να στρέφονται προς τον πραγματικό χρυσό. Δεν είναι τυχαίο που για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, οι κεντρικές τράπεζες ακόμα και στην Ευρώπη αγοράζουν χρυσό, αντί να τον πουλάνε (πηγή: Financial Times). Όσα κράτη ΕΧΟΥΝ χρήμα, όπως πχ η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία, η Σ. Αραβία, κτλ δεν πουλάνε πια τον "ξεπερασμένο" χρυσό, όπως έκαναν τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά επιστρέφουν σε αυτόν, αγοράζοντας διαρκώς νέες ποσότητες για τα αποθεματικά τους.

Μην "ψαρώνετε" λοιπόν από τα εφήμερα σκαμπανεβάσματα της ισοτιμίας του χρυσού - αυτά οφείλονται στο ότι ο πραγματικός χρυσός αγοράζεται μανιωδώς, ενώ την ίδια ώρα ο paper gold πουλιέται μανιωδώς. Κάποια στιγμή θα δούμε την ισοτιμία του χρυσού να πέφτει κατά πολύ, και πολλοί θα λένε "πάει και ο χρυσός", "ο χρυσός ήταν φούσκα", "όσοι επένδυσαν σε χρυσό ήταν κορόιδα σαν το χρηματιστήριο επί Σημίτη", και ποιος ξέρει τι άλλο. Αφήστε τους να λένε.

Αυτή η πτώση θα διαρκέσει λίγο, καθώς το μοναδικό πράγμα που όντως είναι φούσκα είναι ο paper gold, που θα καταστραφεί όταν οι τράπεζες εξαντλήσουν τα αποθέματα χρυσού με τον οποία τον στηρίζουν (θυμίζουμε ότι η τράπεζα έχει πχ 10 τόνους χρυσού, και με αυτά έχει δημιουργήσει 100 τόνους paper gold). Οι κάτοχοι του paper gold ζητούν να πάρουν στα χέρια τους τον πραγματικό χρυσό, και έτσι τα αποθεματικά των τραπεζών τελειώνουν.

Όλα αυτά που λέγαμε τότε, ισχύουν ολοένα και περισσότερο, διότι απλούστα ολοένα και περισσότεροι επενδυτές αντιλαμβάνονται -με τρόμο- ότι τα συμβόλαια paper gold που κρατάνε στα χέρια τους ίσως τελικά και να μην αποπληρωθούν από την τράπεζα αν της το ζητήσουν (διότι η τράπεζα δεν έχει αρκετό χρυσό για όλους).

Ο επενδυτής δε νοιάζεται αν ο εργάτης μένει άνεργος, ή αν είναι φτωχός, κτλ. Αλλά αν κινδυνεύει να χάσει τα λεφτά του, ή να έχει ζημιές αντί για κέρδη, τότε νοιάζεται και μάλιστα πολύ. Γι' αυτό και τρέχει πανικόβλητος να προστατέψει τον πλούτο του. Και γι' αυτό και θα βλέπουμε ολοένα και πιο μεγάλα "σκαμπανεβάσματα" στην ισοτιμία του χρυσού, μιας και ολοένα και περισσότεροι επενδυτές πουλάνε το paper gold τους, και ολοένα και περισσότεροι επενδυτές αγοράζουν πραγματικό χρυσό.

Ειδικά μετα την κατάρρευση της MF Global, η ανησυχία των επενδυτών για τον paper gold γιγαντώθηκε, διότι η κατάρρευση αυτή αποκάλυψε ακόμα και στον πιο πιο ανίδεο επενδυτή το εξής: Ότι αν καταθέσει το χρυσό του (ή και τα χρήματα του) σε μια τέτοια επενδυτική εταιρία, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα τα πάρει πίσω, καθώς η MF Global ουσιαστικά είχε οικιοποιηθεί τις καταθέσεις των πελατών της - πχ είχε οικιοποιηθεί το χρυσό που της είχαν καταθέσει, και τον είχε δανείσει σε πολλαπλάσιες ποσότητες σε ανυποψίαστους πελάτες (δες και το χθεσινό ποστ για περισσότερες λεπτομέρειες).

Βλέποντας λοιπόν αυτή την κατάσταση, ποιος επενδυτής θα εμπιστευτεί ξανά το paper gold; Όλοι φεύγουν, διότι πλέον το θεωρούν αναξιόπιστο. "Δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στην αγορά", όπως θα έλεγαν και οι ίδιοι...

Είναι λοιπόν απλά θέμα χρόνου μέχρι το paper gold να καταστραφεί - αλλά έως ότου γίνει αυτό, θα έχουμε αυτά τα σκαμπανεβάσματα στην ισοτιμία. Μόλις το paper gold καταστραφεί, η ισοτιμία "θα πιάσει πάτο", αλλά μετά "θα έχει ξεχωρίσει η ήρα από το στάρι", και ο πραγματικός χρυσός θα είναι το μοναδικό πράγμα που θα μείνει όρθιο, καθώς τα κράτη πληθωρίζουν μέχρι τέλους τα νομίσματα τους (προκειμένου να διασώσουν με τα φρέσκα νομίσματα που τυπώνουν τις τράπεζες, και παράλληλα να υποτιμήσουν την αξια του νομίσματος, ώστε έτσι να πέσει εμμέσως και ο μισθός του εργάτη που πληρώνεται σε αυτό το νόμισμα)

Ας δούμε ένα χθεσινό άρθρο του Bloomberg, το οποίο δίνει και μία ακόμα διάσταση στο θέμα:

Gold Lease Rate Slides to Lowest on Record as European Banks Seek Dollars

The interest rate for lending gold in exchange for dollars plunged to the lowest on record this week as European banks sought ways to secure the U.S. currency amid the region’s debt crisis.

The one-month lease rate on gold fell to minus 0.57 percent on Dec. 6, the lowest according to Bloomberg data going back to January 1998. The rate, derived by subtracting the gold forward offered rate from the London Interbank Offered Rate, was at minus 0.56 percent today and compares with minus 0.23 percent at the start of this year. A negative reading means banks have to pay to have their gold deposits lent.

The rate at which London-based banks say they can borrow for three months in dollars rose to the highest level in almost 2 1/2 years yesterday, even after the Federal Reserve and five other central banks agreed on Nov. 30 to cut the cost of providing dollar funding. Gold has climbed 21 percent in London this year and reached a record $1,921.15 an ounce on Sept. 6 as investors and central banks boosted holdings to protect wealth.

“European banks especially are having liquidity funding problems, which does see a lot of lending of gold and that’s putting downward pressure on lease rates,” Walter de Wet, head of commodities research at Standard Bank Plc in London, said today by phone. “Funding problems will continue for a while.”

Όλα αυτά ίσως να σας φαίνονται αλαμπουρνέζικα, ας προσπαθήσουμε λοιπόν να τα εξηγήσουμε:

Αυτό που λέει το Bloomberg είναι ότι οι τράπεζες έχουν μεγάλα προβλήματα ρευστότητας. Ειδικά οι ευρωπαικές έχουν άμεση ανάγκη από ρευστό, λόγω και της άρνησης της Γερμανίας να τους δώσει "πακέτα σωτηρίας" με πληθωριστικό χρήμα από την ΕΚΤ.

Όπως λοιπόν είχαμε δει και πριν λίγο καιρό, η Γερμανία πέτυχε να δώσει η Αμερική "φτηνό χρήμα" στις τράπεζες, με την Αμερική όμως να το δέχεται αυτό υπό τον όρο να τους δώσει δολάρια, ώστε οι ευρωπαικές τράπεζες να στραφούν προς το δικό της νόμισμα.

Αυτό γίνεται τώρα, και μάλιστα για να πάρουν αυτά τα δολάρια, που επαναλαμβάνουμε ότι τα χρειάζονται άμεσα για να μη χρεωκοπήσουν, οι τράπεζες..."νοικιάζουν" το χρυσό τους. Και μάλιστα τον νοικιάζουν με πολύ χαμηλά επιτόκια (όπως λέει και το Bloomberg, "the interest rate for lending gold in exchange for dollars plunged to the lowest on record").

Ίσως να σας φαίνεται περίεργο που οι τράπεζες "νοικιάζουν" το χρυσό τους - ας δούμε το γιατί το κάνουν:

- Οι τράπεζες έχουν χρηματικό όφελος, μιας και εισπράτουν νοίκι (έστω και αν τώρα, λόγω της άσχημης οικονομικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται, τον νοικιάζουν με χαμηλό τόκο, δηλαδή τον νοικιάζουν όσο-όσο, ώστε να βρουν ρευστό)

- Σε ποιον όμως νοικιάζουν το χρυσό τους οι τράπεζες; Τον νοικιάζουν σε εμπορικές τράπεζες που εμπορεύονται χρυσό και paper gold (πχ JP Morgan, HSBC, κτλ). Αυτές οι τράπεζες θέλουν να νοικιάζουν χρυσό, διότι έτσι αυξάνουν τα αποθέματα τους, και άρα μπορούν να αυξήσουν και τις ποσότητες του paper gold που διοχετεύουν στην αγορά, χωρίς να χρειάζεται να τον κατέχουν (απλά τον νοικιάζουν, δεν τον αγοράζουν).

Για παράδειγμα, φανταστείτε ότι πχ η JP Morgan έχει στην κατοχή της 100 τόνους χρυσού, και τον μοχλεύει πχ κατά 10 φορές. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να κυκλοφορήσει στην αγορά 1000 τόνους paper gold.

Αν όμως η JP Morgan εκτός από το δικό της χρυσό νοικιάσει και άλλους 10 τόνους χρυσού, τότε πλέον έχει 100+10=110 τόνους χρυσού. Και επειδή μπορεί να κυκλοφορήσει στην αγορά τη δεκαπλάσια ποσότητα paper gold, πλέον θα έχει 10*110=1100 τόνους paper gold (δηλαδή νοικιάζοντας 10 τόνους χρυσού, κατάφερε να δημιουργήσει 100 επιπλέον τόνους paper gold - όχι κι άσχημα, έτσι δεν είναι; Και όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτό το "παιχνίδι", τόσο περισσότερο paper gold δημιουργούν - επαναλαμβάνουμε ότι η ποσότητα του paper gold που κυκλοφορεί στην αγορά....είναι μεγαλύτερη από την συνολική ποσότητα του πραγματικού χρυσού που υπάρχει παγκοσμίως!).

Αυτό το "περίεργο" διάγραμμα είναι από τη Citigroup, η οποία πριν 2-3 μέρες έβγαλε μια ανάλυση στην οποία προβλέπει ότι η ισοτιμία του χρυσού θα διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια από τα επίπεδα που βρίσκεται τώρα, φτάνοντας περίπου τα 2400$/ουγγιά, και μάλιστα μακροπρόθεσμα θα πάει ακόμα πιο ψηλά.

Βέβαια, κυκλοφορούν ένα σωρό διαφορετικές αναλύσεις, και δεν μπορούν όλες να είναι σωστές - άλλωστε κανείς δε μπορεί να προβλέψει το μέλλον με 100% βεβαιότητα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να βλέπει κανείς τις μεγάλες τράπεζες να προβλέπουν ρεκόρ για την ισοτιμία του χρυσού, μιας και σε τελική ανάλυση, ο λόγος για αυτά τα ρεκόρ είναι επειδή το δολάριο και τα υπόλοιπα νομίσματα πληθωρίζονται...προκειμένου να σωθούν οι μεγάλες τράπεζες όπως η Citigroup!

Δηλαδή αυτό που ουσιαστικά μας λέει η Citigroup είναι ότι "προβλέπω ότι οι ΗΠΑ θα τυπώσουν κι άλλα τρισεκατομμύρια για να σώσουν εμένα και τις υπόλοιπες μεγάλες τράπεζες, και επειδή αυτό θα υποτιμήσει το δολάριο, η ισοτιμία του με το χρυσό (που παραμένει σταθερός) θα συνεχίσει να σπάει ρεκόρ".

Εδώ και ένα απόσπασμα από την ανάλυση της Citigroup:

we believe that 2012 may be reminiscent of 1978 when Gold rallied nearly 50% off the 1977 close. Such a move would likely put Gold in the $2,300-2,400 area in the 2nd half of 2012. On a longer term basis we expect even higher levels and target a move towards $3,400 over the next 2 years or so.

Όμως η ανάλυση της Citigroup δεν σταμάτησε εδώ - αντίθετα, έκαναν και μία ακόμα πιο σοβαρή παρατήρηση-πρόβλεψη:

Συγκεκριμένα, η Citigroup έκανε μια σύγκριση της εικόνας των σημερινών χρηματαγορών, με τις χρηματαγορές του παρελθόντος, και διαπίστωσε ότι η σημερινή κατάσταση έχει πολλές ομοιότητες με την περίοδο 1966-1978 (δηλαδή την περίοδο που ο Νίξον πραξικοπηματικά άλλαξε το Μπρέττον Γουντς, καταργώντας τον "κανόνα του χρυσού", και μετά είχαμε την πετρελαική κρίση του 1973).

Και όχι μόνο αυτό, αλλά όπως διαπίστωσε η Citigroup, υπάρχουν επίσης πολλές ομοιότητες με το 1910, και με το 1940, δηλαδή με τις εποχές πριν τον Α' και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Με λίγα λόγια, η Citigroup διαπίστωσε μέσω των γραφημάτων της ότι [και] τα οικονομικά δεδομένα οδηγούν σε Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πριν δούμε και το διάγραμμα, αν σας ενδιαφέρουν αυτού του είδους οι "μαθηματικές" αναλύσεις, ας θυμηθούμε και πως σχολίαζε ομΛένιν τις εποχές όπου οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις θέλουν να "ξαναμοιράσουν τον κόσμο", αλλάζοντας τους μεταξύ τους συσχετισμούς:

"Ο καπιταλισμός σημαίνει ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και αναρχία στην παραγωγή [...]. Στις συνθήκες του καπιταλισμού δεν μπορεί να υπάρχουν άλλα μέσα για την αποκατάσταση της παραβιασμένης ισορροπίας, εκτός από τις κρίσεις στη βιομηχανία και τους πολέμους στην πολιτική".

Σύγκριση της σημερινής χρηματιστηριακής αγοράς με εκείνες του 1910 και 1940 (Citigroup)

Που οδηγούμαστε λοιπόν; Σε υπερπληθωρισμούς, πολέμους, φτώχεια για το λαό σε σημείο εξαθλίωσης ή και πλήρους εξόντωσης, τεράστια συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας σε μια χούφτα ολιγοπώλια-μονοπώλια ανά κλάδο.

Αν δεν τους ανατρέψουμε, αυτοί θα συνεχίζουν να φτιάχνουν γραφήματα "σαν να μη ]ν τρέχει τίποτα", και θα συνεχίσουν να κονομάνε. Άλλωστε, όπως το είχε θέσει και ο John Rockefeller (της γνωστής δυναστείας) σε μία από τις διασημότερες και πιο ειλικρινείς φράσεις του "The way to make money is to buy when blood is running in the streets".

Μη νομίζετε λοιπόν ότι θα σας λυπηθούν - αν δεν επαναστατήσουμε, θα μας ρημάξουν μέχρι τέλους.

Pink Floyd - One of These Days (i'm going to cut you into little pieces)

Με το χρυσό τι γίνεται;

Μετά από καιρό, ας ρίξουμε μια ματιά και στο χρυσό. Οι εξελίξεις στο συγκεκριμένο θέμα προφανώς έχουν περάσει πλέον σε δεύτερη μοίρα, καθώς ο άνεργος ή ο φτωχός εργάτης δεν πολυενδιαφέρονται για τέτοια θέματα. Όμως, πάντα πρέπει να βλέπουμε και τις κινήσεις των επενδυτών, και να βγάζουμε γενικότερα συμπεράσματα για την οικονομία - και όχι μόνο.

Αφορμή για να γράψουμε ήταν αυτό το άρθρο, στο οποίο αναφέρονται ένα σωρό σημαντικά ζητήματα για την αγορά χρυσού. Καταρχήν, σε κάποιο σημείο, ο συντάκτης αναφέρει την εξής "ακατανόητη" είδηση (που στην πραγματικότητα αποτελεί "κοινό μυστικό" ανάμεσα στους επενδυτές, απλά κανένας δεν το παραδέχεται ανοιχτά, για λόγους που θα εξηγήσουμε στη συνέχεια):

[...] Sources tell me this is already happening as bulk physical gold is currently being sold and delivered at $1950/ounce.

Αυτό που λέει ο συντάκτης είναι ότι στην COMEX, την μεγαλύτερη αγορά χρυσού παγκοσμίως, κάποιοι επενδυτές αγοράζουν πραγματικό χρυσό (όχι paper gold) σε τιμές πολύ πιο πάνω από την επίσημη ισοτιμία. Αυτή τη στιγμή η ισοτιμία δολαρίου/χρυσού είναι λίγο κάτω από τα 1700$/ουγγιά, αλλά υπάρχουν επενδυτές που "παρασκηνιακά" δέχονται να πληρώσουν ακόμα και 1950$/ουγγιά στην COMEX.

Γιατί το κάνουν αυτό; Αν θέλουν πραγματικό χρυσό, γιατί να μπλέκουν με την COMEX (που είναι ο παράδεισος του paper gold), και γιατί να δέχονται μάλιστα να πληρώνουν τόσο ακριβά; Στο κάτω-κάτω της γραφής, αν θέλεις χρυσό, μπορείς να πας σε μια τράπεζα και να αγοράσεις ράβδους ή χρυσά νομίσματα, και μάλιστα χωρίς να τα πληρώσεις σε τόσο ακριβές τιμές.

Τι γίνεται λοιπόν; Τρελάθηκαν οι επενδυτές αυτοί και σκορπάνε τα λεφτά τους χωρίς λόγο; Όχι βέβαια.

Για να καταλάβουμε τι γίνεται, θεωρώ καταρχήν δεδομένο ότι οι αναγνώστες έχουν μια εικόνα για το πως το σημερινό νομισματικό σύστημα καταρρέει, επιστρέφοντας στο χρυσό (έχουμε εδώ και χρόνια γράψει ένα σωρό άρθρα επί του θέματος - πχ μπορείτε να διαβάσετε αυτό που είναι σχετικά πρόσφατο).

Έχοντας λοιπόν αυτό υπόψη μας, ας δούμε πως σκέφτονται οι μεγάλοι επενδυτές (κεντρικές τράπεζες, μεγάλοι ιδιώτες επενδυτές και επενδυτικοί οίκοι, κτλ). Αυτοί είναι πάμπλουτοι, και αν επενδύσουν εκατομμύρια και δισεκατομμύρια σε χρυσό, επηρεάζουν κατά πολύ την ισοτιμία του (σε αντίθεση πχ με το αν ένας απλός μικροκαταθέτης πάει στην τράπεζα και πάρει 3-4 χρυσές λίρες).

Αυτοί λοιπόν θέλουν να αποθηκεύσουν σε χρυσό τον πλούτο που έχουν συσσωρεύσει, αλλά αν το κάνουν μαζικά και δημόσια, τότε "θα γίνει χαμός" στις παγκόσμιες χρηματαγορές, διότι όλοι θα πάρουν χαμπάρι ότι πάμε για αποκαθήλωση του σημερινού νομισματικού συστήματος, μιας και οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον "το κέντρο του κόσμου" όπως ήταν κάποτε, και άρα και το δολάριο δε μπορεί πλέον να αποτελεί το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Έτσι, όλοι θα τρέξουν προς το χρυσό - από μικρούς και μεγάλους επενδυτές, μέχρι μικροκαταθέτες που θέλουν να προστατέψουν τις αποταμιεύσεις τους. Η ισοτιμία του χρυσού θα αυξηθεί κατακόρυφα και απότομα, και μετά οι πολύ μεγάλοι αυτοί επενδυτές δε θα βρίσκουν αρκετό χρυσό για να αγοράσουν, ή θα τον βρίσκουν σε πολύ ανεβασμένες τιμές.

Γι' αυτό και προτιμούν να αγοράζουν "στα μουλωχτά", έστω και αν πληρώνουν και λίγο παραπάνω, διότι έτσι ο κόσμος δεν παίρνει και πολύ χαμπάρι τι γίνεται, και η ισοτιμία μένει σχετικά σταθερή, ενώ και το σημερινό νομισματικό σύστημα παίρνει μια "παράταση ζωής". Είναι σαν κάτι ταινίες, όπου οι ληστές επεμβαίνουν στην κάμερα ασφαλείας, ώστε αυτοί να δείχνει μια ψεύτικη εικόνα ότι τάχα "δεν υπάρχει εισβολέας", την ίδια ώρα που αυτοί λεηλατούν το κτίριο. Από τη στιγμή που ο φύλακας ασφαλείας βλέπει στην οθόνη του ότι "όλα είναι γαλήνια", οι ληστές είναι ελεύθεροι να φύγουν ανενόχλητοι με τα κλοπιμαία, χωρίς καμία απολύτως ενόχληση.

Έτσι και σήμερα, οι "μεγάλοι παίχτες" στις διεθνείς χρηματαγορές αγοράζουν χρυσό "στα κρυφά", και το σχέδιο πετυχαίνει, μιας και ο κόσμος ακόμα δεν έχει πολυκαταλάβει ότι τα νομίσματα πάνε για τεράστια υποτίμηση. Και όχι μόνο αυτό, αλλά υπάρχουν και πολλοί που νομίζουν ότι "έως εδώ ήταν για το χρυσό", μόνο και μόνο επειδή πλέον η ισοτιμία του δεν ανεβαίνει. Στην πραγματικότητα, με όλα αυτά που συμβαίνουν, η ισοτιμία του χρυσού θα "έπρεπε" να ήταν πολύ μεγαλύτερη. Αλλά η αγορά ελέγχεται και μανιπιουλάρεται από ολιγάρχες, που την κρατάνε χαμηλά για όσο μπορούν. Βασικός μοχλός βέβαια για αυτό τους το "κατόρθωμα" είναι το paper gold, το οποίο επίσης έχουμε δει σε παλιότερα άρθρα μας (πχ δείτε εδώ για το πιο πρόσφατο).

Η βασική αρχή λειτουργία του paper gold, για όσους δε θυμούνται, είναι η εξής:

[...] το σύστημα λειτουργεί κάπως σαν τα αποθέματα των τραπεζών, που ΔΕΝ διαθέτουν όλα τα λεφτά που δανείζουν, αλλά μονάχα ένα μέρος τους (πχ το 10%). Έτσι και εδώ, υπάρχουν συμβόλαια, με τα οποία αγοράζεις χρυσό/ασήμι, χωρίς όμως να σου δίνουν κάτι. Σου δίνουν απλά έναν "λογαριασμό τράπεζας", ένα "βιβλιάριο" δηλαδή, που λέει ότι έχεις το τάδε χρυσό ή ασήμι. Όμως, η τράπεζα ΔΕ διαθέτει όλο αυτό το χρυσό/ασήμι που έχει "πουλήσει" - και αν της το ζητήσουν όλοι, ΔΕ θα το πάρουν όλοι.

Γι' αυτό και όλοι "φεύγουν" πλέον από το "paper gold/silver", και ζητούν πραγματικό χρυσό/ασήμι.

 Δεν είναι τυχαίο που οι μεγάλοι επενδυτές αγοράζουν χρυσό από την COMEX, τη "Μέκκα" του paper gold:

Ο βασικός λόγος είναι ότι πλέον οι μεγάλοι παίχτες έχουν σχεδόν εξαντλήσει όλες τις άλλες μεγάλες "δεξαμενές" πραγματικού χρυσού που υπάρχουν στον κόσμο. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτοί δεν αγοράζουν μικροποσότητες, αλλά αγοράζουν πολύ χρυσό, και άρα ένας μικρός πωλητής χρυσού ΔΕΝ έχει πλέον αρκετό χρυσό για να τους εξυπηρετήσει. Μόνο στην COMEX έχει μείνει πολύς χρυσός, που βέβαια τον χρησιμοποιεί ως "ενέχυρο" για το paper gold: Οι τράπεζες δηλαδή έχουν αρκετούς τόνους χρυσού στα θησαυροφυλάκια τους, αλλά έχουν δανείσει πολύ περισσότερους στα πλαίσια του paper gold.

Οι μεγάλοι παίχτες το ξέρουν αυτό, και γι' αυτό πληρώνουν όσο-όσο για να πάρουν αυτούς τους τόνους χρυσού, όχι σε μορφή paper gold, αλλά σε μορφή πραγματικού χρυσού. Από τη στιγμή που η COMEX αποτελεί τον τελευταίο μεγάλο κάτοχο χρυσού, έστω και "υποθηκευμένου", οι μεγάλοι παίχτες έχουν στραφεί εκεί και αγοράζουν πραγματικό χρυσό στις ποσότητες που θέλουν, και προκειμένου να μην πολυμαθευτεί αυτό προς τα έξω, πληρώνουν και "κάτι παραπάνω".

Δείτε τώρα και ένα ακόμα απόσπασμα από το αρχικό άρθρο που παραθέσαμε, όπου ο συντάκτης παραθέτει το πως βλέπει να εξελίσσονται τα πράγματα - οι προβλέψεις του συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με τις δικές μας, καθώς προβλέπει ότι ο paper gold θα καταστραφεί, και οι περισσότεροι από αυτούς που έχουν paper gold (συμβολίζεται ως GLD - όχι GOLD) αντί για πραγματικό χρυσό, τελικά θα χάσουν τα λεφτά τους. Αυτό προφανώς θα γίνει διότι ειδικά οι μεγάλοι παίχτες αγοράζουν τον πραγματικό χρυσό, και ταυτόχρονα πουλάνε τα συμβόλαια του paper gold, ώστε η ισοτιμία του χρυσού να φαίνεται ότι τάχα είναι "σταθερή". Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο πραγματικός χρυσός γίνεται ανάρπαστος, ενώ ο paper gold γκρεμίζεται. Γι' αυτό και ο "μέσος όρος" τους, που αποτελεί την επίσημη ισοτιμία του χρυσού, φαίνεται σταθερός. Εμείς προβλέπουμε ότι η επίσημη ισοτιμία του χρυσού θα πέσει κάποια στιγμή πολύ, διότι τότε θα έχει καταρρεύσει η COMEX, μην έχοντας αρκετά αποθέματα χρυσού για να καλύψει το paper gold. Μετά, η ισοτιμία του χρυσού θα εκτοξευθεί όμως, διότι δε θα υπάρχει πλέον το βαρίδι του paper gold.

Εδώ η άποψη του επενδυτή από το αρχικό άρθρο:

Are we now going to witness the final disconnect between the actual physical price and the paper metal price as determined by the Comex and the LBMA? Investors who wish to own actual physical metal that is allocated to them personally and they can hold in their own two hands will, in all likelihood, eschew the Comex and LBMA entirely. Then, here's what I think happens next:

- Physical demand soars and, with it, physical price. Sources tell me this is already happening as bulk physical gold is currently being sold and delivered at $1950/ounce.

- Paper demand dwindles and paper price declines. As buyers exit the Comex, the tenuous balance between buyers and sellers is disturbed. More sellers than buyers means a declining price.

- Paper price is also pressured by the liquidation of GLD and other etf shares. (σ.σ. εννοεί ότι πολλοί επενδυτές του paper gold πηγαίνουν και ζητούν να πάρουν τον πραγματικό χρυσό αντί να συνεχίσουν να κρατάνε τα χάρτινα συμβόλαια τους)

-The Cartel, unwilling to establish additional shorts, will be buying and closing contracts almost as quickly as the specs are selling and closing contracts.

-We will know this physical/paper breakdown is finally upon us if we continue to see widening spreads of physical vs paper all the while the total Comex open interest continues to collapse, through 400,000 contracts and down toward 300,000.

This process could rapidly accelerate and the Comex might finally meet its demise.

Could I be wrong? Of course, which is why I'm looking for your feedback on this idea. Regardless though of the timing, the Comex/LBMA fractional bullion banking system is dying.

***

Για όσους θέλουν και κάτι παραπάνω, ας δούμε και ένα ακόμα θέμα, τη χρεωκοπία της χρηματιστικής εταιρίας MF Global, και το πως σχετίζεται [και] με το χρυσό. Για χρεωκοπία αυτή είχαμε παραθέσει ένα άρθρο όταν είχε συμβεί πριν περίπου ένα μήνα:

40 δισ. η πρώτη υπερατλαντική καραμπόλα της κρίσης χρέους

H αμερικανική χρηματιστηριακή MF Global είναι το πρώτο "θύμα" της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους στις ΗΠΑ, μετά την αίτηση υπαγωγής της σε καθεστώς προστασίας από τους πιστωτές, που κατέθεσε την περασμένη εβδομάδα. Αιτία η μεγάλη έκθεσή της σε ομόλογα προβληματικών χωρών της Ευρωζώνης, ύψους 6,3 δισ. δολαρίων.

Εξάλλου, αποκαλύφθηκε πως λείπουν από 700 εκατ. έως 900 εκατ. δολάρια από λογαριασμούς πελατών της, ενώ διεξάγονται έρευνες από τις αρμόδιες αμερικανικές αρχές ώστε να διαπιστωθεί τι ακριβώς έχει γίνει με τους λογαριασμούς. Ο Κρεγκ Ντόναχιου, υψηλόβαθμο στέλεχος της τράπεζας, παραδέχθηκε στις αμερικανικές αρχές που ερευνούν την υπόθεση, ότι η MF Global χρησιμοποίησε χρήματα πελατών για να αντιμετωπίσει τα ολοένα και μεγαλύτερα χρέη. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ΜF Global δεν ξεχώριζε τα κεφάλαιά της από τα χρήματα των πελατών. Ως εκ τούτου, η τράπεζα μπορεί να αντιμετωπίσει κατηγορίες και κυρώσεις για την κατάχρηση κεφαλαίων των πελατών της.

Η MF Global όχι απλά καταχράστηκε τα λεφτά των πελατών της, αλλά όλα τα λεφτά που είχε τα μόχλευε σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό (για όσους δε γνωρίζουν την έννοια της μόχλευσης, θυμίζουμε ένα παλιότερο άρθρο μας εδώ).

Όπως προέκυψε μάλιστα από τις έρευνες, η εταιρία μόχλευε και το χρυσό των πελατών της, δημιουργώντας ένα δικό της σύστημα paper gold, με τον πραγματικό χρυσό ούτε καν να της ανήκει! Με απλά λόγια, αν πχ κάποιος είχε καταθέσει στην MF Global 10 ράβδους χρυσού, η MF Global έβγαινε μετά στην αγορά και πωλούσε 100 ράβδους χρυσούς σε ανυποψίαστους πελάτες. Στην πραγματικότητα, η MF Global όχι μόνο δεν είχε 100 ράβδους χρυσού, αλλά δεν τις ανήκαν ούτε καν οι 10 ράβδοι που είχε. (στο "νόμιμο" paper gold, μια τράπεζα θα είχε τουλάχιστον στην κατοχή της αυτές έστω τις 10 ράβδους χρυσού - εδώ ούτε καν αυτό!).

Και όχι μόνο αυτό, αλλά αποδεικνύεται ότι ανάμεσα στους βασικούς πελάτες της MF Global ήταν η JP Morgan και η HSBC, οι δύο βασικοί παίχτες του paper gold (και του paper silver).

Προσέξτε λοιπόν τώρα τι έχει γίνει, όπως μας το περιγράφει το αρχικό αυτό άρθρο που χρησιμοποιήσαμε και πριν για τον COMEX:

1) Η JP Morgan και η HSBC είχαν καταθέσει στην MF Global κάποια ποσότητα χρυσού.

2) Η MF Global χρησιμοποίησε αυτό το χρυσό για να πουλήσει στην αγορά paper gold, και πράγματι πούλησε τη συγκεκριμένη ποσότητα χρυσού σε κάποιον επενδυτή που ονομάζεται Jason Fine.

3) Τώρα που η MF Global κατέρρευσε, ο Jason Fine ζητά να πάρει στην κατοχή του το χρυσό που δικαιούται (προς το παρόν κατέχει μόνο το χάρτινο συμβόλαιο του paper gold που είχε αγοράσει από την MF Global). Όμως, έχει απέναντι του τη JP Morgan και την HSBC, που είναι οι νόμιμες κάτοχοι αυτού του χρυσού (άσχετα αν η MF Global το είχε παράνομα καταχραστεί ως δικό της, πουλώντας τον σε πελάτες όπως ο Jason Fine).

Το θέμα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις στην Αμερική - άλλο αν εδώ στην Ελλάδα δεν αναφέρουν καν τα σκάνδαλα των εγχώριων τραπεζών, οπότε σιγά μην αναφέρουν το τι γίνεται στο εξωτερικό. Τα ποσά και οι "παίχτες" που εμπλέκονται είναι πολύ μεγάλοι, και το ακόμα σημαντικότερο είναι πως η κατάρρευση της MF Global αντιμετωπίζεται ως μια "πρόβα τζενεράλε" για μια πολύ μεγαλύτερη κατάρρευση ολόκληρης της αγοράς του paper gold.

Αν θέλετε περισσότερες λεπτομέρειες για το θέμα, και έχετε κάποιες -βασικές- γνώσεις οικονομικών όρων στα αγγλικά, δείτε και αυτό το επεξηγηματικό βιντεάκι:

ΥΓ: Ελπίζω να μην σας έμπλεξα πολύ με τεχνικούς όρους σε αυτό το άρθρο, και ελπίζω να μην σας κούρασε πολύ ένα "τεχνικό"/χρηματοπιστωτικό ζήτημα όπως αυτά που είδαμε στη ανάρτηση. Ωστόσο, θεωρώ ότι έχει τη σημασία του, και αξίζει τον κόπο να το δούμε, με όσο το δυνατόν πιο απλό και κατανοητό τρόπο. Έχει μεγάλη αξία να δούμε τη σαπίλα της χρηματοπιστωτικής αριστοκρατίας, αλλά και το πως προετοιμάζονται για την "επόμενη μέρα" εναντίον μας με το χρυσό.

Στο δρόμο της Αργεντινής

Όταν υπέγραψε το Μνημόνιο, η κυβέρνηση Παπανδρέου έβαλε την Ελλάδα σε πορεία Αργεντινής. Για να κρατήσει τη χώρα πάση θυσία μέσα στο πλαίσιο του σκληρού νομίσματος, αποδέχτηκε δάνεια με επαχθή επιτόκια και όρους αποπληρωμής. Εκχώρησε μέρος της εθνικής κυριαρχίας στην τρόικα επιβάλλοντας λιτότητα για να εξασφαλιστούν πρωτογενή πλεονάσματα και να μειωθεί σταδιακά το δημόσιο χρέος. Αποδέχτηκε επίσης την ανάγκη για περαιτέρω απελευθέρωση των αγορών και ιδιωτικοποιήσεις. Τέτοια μέτρα χαρακτήρισαν την καταστροφική πορεία της Αργεντινής από το 1998 μέχρι το 2001.

Μόνο που στην Ελλάδα οι εξελίξεις είναι ταχύτερες και βιαιότερες. Η μείωση του ΑΕΠ το 2010-11 θα είναι περίπου 10%. Αν προσθέσουμε και το 2009, η συρρίκνωση θα φτάσει το 12%, ενώ προβλέπεται συνέχεια το 2012. Η κατάσταση θυμίζει τη Μεγάλη Κρίση της δεκαετίας του 1930. Και μεταφράζεται σε τραγωδία για του μισθωτούς, τους συνταξιούχους, αλλά και τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες. Οι εκτιμήσεις του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, που έχουν αποδειχτεί πιό αξιόπιστες από της τρόικας, λένε ότι η ανεργία θα ξεπεράσει το 1200000. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, από την άλλη, κλείνουν με πρωτοφανείς ρυθμούς.

Η καταστροφή οφείλεται ξεκάθαρα στο πρόγραμμα ΔΝΤ/ΕΕ/ΕΚΤ. Αφενός, χτυπήθηκε σκληρά η συνολική ζήτηση μέσω των κρατικών περικοπών, της αύξησης των φόρων και της μείωσης μισθών και συντάξεων. Αφετέρου, οι τράπεζες περιόρισαν την παροχή ρευστότητας για να γίνει η ‘απομόχλευση’ και να ισχυροποιηθούν οι ισολογισμοί τους. Στις δύο αυτές μυλόπετρες συντρίφτηκαν οι μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, οδηγώντας την ανεργία στα ύψη.

Το αποτέλεσμα ήταν όμως και η αποτυχία του ίδιου του προγράμματος διότι με τέτοια ύφεση οι στόχοι για το έλλειμμα δεν επιτυγχάνονται, ενώ η δυναμική του χρέους είναι πλέον εκτός ελέγχου. Καθόλου δεν πρέπει να ξενίζει η μεγάλη υστέρηση εσόδων το 2011. Η οποία οδήγησε σε οξύτατη αντιπαράθεση με την τρόικα στις αρχές Σεπτεμβρίου, παρ’ ότι η τελευταία έχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση της χώρας. Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί χειρότερα σχεδιασμένα προγράμματα σταθεροποίησης από το Μνημόνιο και το Μεσοπρόθεσμο. Και μόνο η φαεινή ιδέα της ατομικής συλλογής αποδείξεων για να υπάρξει έκπτωση φόρου δείχνει ότι φτιάχτηκαν στο πόδι. Διότι για να λειτουργήσει το μέτρο θα έπρεπε να προσληφθούν στρατιές εφοριακών για να ελέγχουν τα εκατομμύρια των αποδείξεων. Αφού κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο, εμφανίστηκαν ακόμη και παράπλευρες αγορές αποδείξεων μεταξύ επιχειρηματιών, με αποτέλεσμα το κράτος να χάσει μεγάλα έσοδα από επιστροφές φόρων. Στα ΜΜΕ και αλλού όμως, τα αποτελέσματα αυτής της καραμπινάτης ανοησίας παρουσιάζονται ως ένδειξη της αδυναμίας της ελληνικής οικονομίας να δεχτεί μεταρρυθμίσεις.

Αντιμέτωπη με τις νέες πιέσεις της τρόικας και της Γερμανίας, η ελληνική κυβέρνηση υποχώρησε άτακτα προβαίνοντας σε εξαγγελίες που δείχνουν ότι χάθηκε κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Η εκποίηση περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου δεν θα βελτιώσει τη λειτουργία της οικονομίας, ενώ θα αποφέρει αμελητέα μείωση του χρέους, ακόμη κι αν επιτευχθεί ο εξωπραγματικός στόχος των 5 δις ευρώ για το υπόλοιπο του 2011. Οι μαζικές απολύσεις στο Δημόσιο θα χτυπήσουν κι άλλο τη ζήτηση και θα εντείνουν την ανασφάλεια. Η επιβολή του νέου φόρου ακίνητης περιουσίας είναι βαθειά άδικη, μεταμορφώνει τη ΔΕΗ σε φοροσυλλέκτη και δύσκολα θα πετύχει το στόχο των 2 δις ευρώ.

Από την άλλη, η απελευθέρωση των επαγγελμάτων και η μείωση των μισθών είναι άκρως απίθανο να φέρουν ουσιαστική άνοδο της ανταγωνιστικότητας και ανάκαμψη του ιδιωτικού τομέα. Για να υπάρξει οικονομικός δυναμισμός απαιτούνται εκτεταμένες επενδύσεις, νέες τεχνολογίες, καινοτομία στην παραγωγή, βελτίωση της παιδείας, προστασία των εργαζομένων και ούτω καθεξής. Χωρίς τη συστηματική παρέμβαση του κράτους σε όλα τα επίπεδα, αυτές οι συνθήκες δεν διασφαλίζονται. Αντί να δράσει θετικά, η κυβέρνηση απειλεί να περιορίσει κι άλλο τις δημόσιες επενδύσεις. Παράλληλα καταστρέφει μοχλούς αποτελεσματικής παρέμβασης στην οικονομία, όπως το ΙΓΜΕ και το ΕΘΙΑΓΕ, προσβλέποντας σε μηδαμινή εξοικονόμηση δαπανών. Πρόκειται για αυτοχειρία άνευ προηγουμένου στην ιστορία της Ελλάδας.

Όλα αυτά χωρίς καν να αναφέρουμε τις τράπεζες που βρίσκονται σε δεινή θέση λόγω του όγκου των κρατικών ομολόγων που διακρατούν, αλλά και των επισφαλειών που συσσωρεύονται εξαιτίας της ύφεσης. Να σημειωθεί ότι οι τράπεζες στα δύο χρόνια της κρίσης, αντί να μειώσουν, αύξησαν το ποσοστό δημόσιου χρέους στα χαρτοφυλάκιά τους. Ο χαμηλότοκος δανεισμός από την ΕΚΤ σε συνδυασμό με τον υψηλότοκο δανεισμό προς το δημόσιο απέφερε σημαντικά, αν και επισφαλή, κέρδη. Η κυβερνητική επιλογή της παραμονής στην ΟΝΕ και η παράλληλη αναζήτηση δανεισμού με οποιοδήποτε κοινωνικό κόστος εξυπηρέτησαν κυρίως τις τράπεζες. Χωρίς τα δάνεια που παίρνει το ελληνικό κράτος, αλλά και τη ρευστότητα που παρέχει η ΕΚΤ, η μετοχική αξία των ελληνικών τραπεζών θα ήταν κοντά στο μηδέν.

Όσο η κυβέρνηση και η τρόικα εντείνουν το πρόγραμμα λιτότητας το επόμενο διάστημα, τόσο εντονότερα θα γίνονται τα φαινόμενα αποσάθρωσης. Η χώρα αρχίζει να μοιάζει την Αργεντινή προς το τέλος του μαρτυρίου της. Ήδη εμφανίστηκαν δίκτυα άμεσης ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών στα κοινωνικά στρώματα που χειμάζονται. Παρατηρείται επιστροφή στις αγροτικές ασχολίες, κλασική ένδειξη οικονομικής οπισθοδρόμησης. Η παιδεία και η υγεία παρουσιάζουν εικόνα προϊούσας αποσύνθεσης. Εντείνεται η κοινωνική ανομία με έξαρση των κλοπών και της βίας. Είναι διάχυτη η αγανάκτηση και η απόγνωση.

Προκύπτει λοιπόν αβίαστα το συμπέρασμα ότι, ακόμη κι αν εκταμιευτεί η έκτη δόση, μόνο από θαύμα θα ικανοποιηθούν οι όροι για τις δόσεις του Δεκεμβρίου 2011, ή του Μαρτίου 2012. Η λογική των πραγμάτων οδηγεί στην αθέτηση πληρωμών στο δημόσιο χρέος, πράγμα που περιμένουν οι διεθνείς αγορές και άρα το σπρεντ κινείται στο απίστευτο επίπεδο των 2000 μονάδων βάσης. Σ’ αυτή την περίπτωση είναι λογικό να ακολουθήσει και έξοδος από την ΟΝΕ, σπάζοντας τη δεσμά του σκληρού νομίσματος. Δεν υπάρχει εξάλλου αμφιβολία ότι η ΟΝΕ είναι μη βιώσιμη με τη σημερινή της μορφή και οι δραστικές αλλαγές σε συνολικό επίπεδο είναι θέμα χρόνου.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο κοινό νόμισμα αποδείχτηκε ιστορικό σφάλμα που οδηγεί σε μαρασμό. Η χώρα μπήκε στο καταστροφικό πλαίσιο της ΟΝΕ εξυπηρετώντας μόνο τα συμφέροντα των τραπεζών και ορισμένων μεγάλων επιχειρήσεων. Το σταθεροποιητικό πρόγραμμα της τρόικας επίσης πήγασε από τον συντηρητικό πυρήνα του σκληρού νομίσματος, αλλά γι’ αυτό ακριβώς το λόγο έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Στην πράξη η τρόικα ωθεί την Ελλάδα σε αθέτηση πληρωμών και έξοδο από την ΟΝΕ. Οι εξελίξεις αυτές θα φέρουν μεν μεγάλη αναταραχή, αλλά θα επιτρέψουν στην ανάκαμψη να αρχίσει.

Δυστυχώς όμως η χώρα βρίσκεται μπροστά στην αναταραχή με ήδη εξασθενημένη οικονομία. Πρόκειται για τεράστια ζημία που προκλήθηκε από το Μνημόνιο και τις άλλες μεθοδεύσεις της κυβέρνησης, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Τα πράγματα περιπλέκονται επίσης από την πλήρη αναξιοπιστία των δύο μεγάλων κομμάτων, αλλά και των μηχανισμών εξουσίας. Συνεπώς η επερχόμενη αλλαγή απειλεί να δημιουργήσει φαινόμενα πρωτοφανούς κοινωνικής διάλυσης, που ίσως ξεπεράσουν κι αυτά της Αργεντινής.

Η απάντηση είναι βγουν μπροστά οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που αντιλαμβάνονται ότι η αθέτηση πληρωμών και η έξοδος από το ευρώ είναι απαραίτητα στοιχεία της λύσης του προβλήματος. Και που θα πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους ώστε να γίνουν αυτά με συντεταγμένο τρόπο αποφεύγοντας την κοινωνική καταστροφή. Με αποφασιστική πολιτική ηγεσία, τα λαϊκά και εργατικά στρώματα μπορούν να λύσουν την κρίση, αλλάζοντας παράλληλα την κοινωνία προς όφελος της εργασίας και κατά του κεφαλαίου. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται μετωπικός πολιτικός σχηματισμός με επίκεντρο την Αριστερά.

Το μέτωπο θα προχωρήσει καταρχήν σε στάση πληρωμών, χωρίς να αποδεχτεί τόκους υπερημερίας. Θα προβεί κατόπιν σε λογιστικό έλεγχο του χρέους για να αποφασιστεί σε δημοκρατική βάση τι θα αποπληρωθεί και τι όχι. Θα διαπραγματευτεί τέλος με κυρίαρχο τρόπο με τους πιστωτές για να κλείσει η πληγή όσο πιό γρήγορα γίνεται. Αν στηριχτεί στη λαϊκή βούληση και συμμετοχή, τα όπλα του δεν θα είναι ευκαταφρόνητα. Περιλαμβάνουν τη δυνατότητα να κηρυχθεί μεγάλο μέρος του δανεισμού μη νομιμοποιημένο, ιδίως αυτού από την ΕΕ και το ΔΝΤ. Η ελληνική Βουλή μπορεί ακόμη να αλλάξει με μονομερή πράξη τους όρους αποπληρωμής των ομολόγων δεδομένου ότι ο μεγάλος όγκος τους διέπεται από την ελληνική νομοθεσία.

Η διαγραφή του χρέους θα δώσει ανάσα στην ελληνική οικονομία, αλλά η έξοδος από το ευρώ θα απαιτήσει πολύ πιό συντεταγμένη αντιμετώπιση. Η καταιγίδα θα κρατήσει μερικούς μήνες, μέχρι να εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης. Θα πρέπει να περάσουν οι τράπεζες υπό δημόσια ιδιοκτησία για να μην καταρρεύσουν. Να τεθούν αυστηροί έλεγχοι στις κεφαλαιακές ροές. Να ληφθούν δοικητικά μέτρα για να αντιμετωπιστούν οι άμεσες ανάγκες σε καύσιμα, τρόφιμα και φάρμακα. Να γίνει αναδιανομή του εισοδήματος και του πλούτου για να στηριχτούν τα εργατικά και τα φτωχότερα στρώματα. Να κινητοποιηθεί η νομισματική πολιτική για να καλυφθεί το πρωτογενές έλλειμμα και να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι, αφού σπάσουν τα δεσμά του σκληρού νομίσματος, η ανάκαμψη μπορεί να είναι ταχεία. Ανακτάται η εσωτερική αγορά, μειώνεται η εξάρτηση από τις εισαγωγές, τονώνεται η εξαγωγική ισχύς και, το κυριότερο, δημιουργείται η δυνατότητα να προστατευτεί η απασχόληση. Το επιχείρημα που συχνά ακούγεται, ότι η Ελλάδα δεν θα ανακάμψει όπως η Αργεντινή γιατί δεν έχει  μεγάλες εξαγωγικές δυνατότητες σε αγροτικά προϊόντα, είναι έωλο. Οι χώρες που ξεφεύγουν από τη χρηματοπιστωτική μέγγενη ανακάμπτουν η κάθε μία ανάλογα με τις ιδιομορφίες της οικονομίας της, όπως είναι φυσικό. Αλλά ανακάμπτουν.

Η πραγματικη σημασία της εμπειρίας της Αργεντινής για την Ελλάδα είναι διαφορετική. Η Ελλάδα δεν θα πρέπει να αρκεστεί στη μισοτελειωμένη αλλαγή της Αργεντινής, αλλά να την ολοκληρώσει. Ο Κίρτσνερ απάλλαξε τη χώρα του από το βραχνά του ΔΝΤ, χωρίς όμως να ανατρέψει τα κακώς κείμενα της κοινωνίας. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε ουσιαστικότερη κοινωνική αλλαγή προς όφελος της εργασίας, χτυπώντας το νεοφιλελευθερισμό στην Ευρώπη. Ένα ριζοσπαστικό αριστερό μέτωπο μπορεί να κάνει βαθειές στρατηγικές τομές στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, αλλάζοντας παράλληλα εκ βάθρων το κράτος και το πολιτικό σύστημα. Μπορεί να αναζωογονήσει τον παραγωγικό ιστό βάζοντας τη χώρα σε τροχιά προόδου και φέρνοντας πιό κοντά το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει κατάσταση έκτακτης ανάγκης που είναι αποτέλεσμα του τραγικού σφάλματος της συμμετοχής στην ΟΝΕ, της επιβολής λιτότητας, αλλά και της συνολικής αποτυχίας της άρχουσας τάξης και του πολιτικού προσωπικού της. Η επίλυση της κρίσης είναι όμως απολύτως εφικτή, με παράλληλη κοινωνική αλλαγή υπέρ των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων, αρκεί να βγουν μπροστά οι δυνάμεις που έχουν συναίσθηση ευθύνης και δε φοβούνται αυτό που έρχεται. Όσο γι’αυτούς που έφεραν τη χώρα στην παρούσα κατάσταση, ας θυμούνται ότι ο ελληνικός λαός μπορεί να μην έχει βρει ακόμη τη φωνή του, αλλά όλα τα παρατηρεί και τα καταγράφει.

Του Κώστα Λαπαβίτσα - αναδημοσίευση από το pressproject